پیشگیری از حوادث ناشی از کار

ترويج فرهنگ ايمني و حفاظت و بهداشت كار در كارگاهها

آشنایی با آیین نامه حفاظتی در کارگاههای ساختمانی
ساعت ٩:٢۳ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٥ آبان ۱۳۸٩  

آیین‌ نامه‌ حفاظتی‌ کارگاه‌های‌ ساختمانی‌

فصل اول هدف، دامنه شمول و تعاریف

الف هدف:

هدف از تدوین این آیین‎نامه پیشگیری از حوادث منجر به‎صدمات و خسارات‎جانی‎و مالی در عملیات‎ساختمانی و تامین ایمنی و حفاظت نیروی‎انسانی شاغل در کارگاه‌های‎ساختمانی است.

ب دامنه شمول

مقررات این آیین نامه به استناد ماده 85 قانون کار جمهوری اسلامی ایران تدوین و در مورد کلیه کارگاه‌های ساختمانی لازم الاجرا است.


آیین‌ نامه‌ حفاظتی‌ کارگاه‌های‌ ساختمانی‌

فصل اول هدف، دامنه شمول و تعاریف

الف هدف:

هدف از تدوین این آیین‎نامه پیشگیری از حوادث منجر به‎صدمات و خسارات‎جانی‎و مالی در عملیات‎ساختمانی و تامین ایمنی و حفاظت نیروی‎انسانی شاغل در کارگاه‌های‎ساختمانی است.

ب دامنه شمول

مقررات این آیین نامه به استناد ماده 85 قانون کار جمهوری اسلامی ایران تدوین و در مورد کلیه کارگاه‌های ساختمانی لازم الاجرا است.

ج تعریف صاحب کار در کارگاه ساختمانی

صاحب کار شخصی است حقیقی یا حقوقی که مالک یا قائم مقام قانونی مالک کارگاه ساختمانی بوده و انجام یک یا چند نوع از عملیات ساختمانی را به یک یا چند پیمانکار محول می‌‌نماید و یا خود راساً یک یا تعدادی کارگر را در کارگاه ساختمانی متعلق به خود برطبق مقررات قانون کار بکاری گمارد که در حالت دوم کارفرما محسوب می‌‌گردد.

د تعریف کارفرما در کارگاه ساختمانی

کارفرما در کارگاه ساختمانی شخصی است حقیقی یا حقوقی که یک یا تعدادی کارگر را در کارگاه ساختمانی برطبق مقررات قانون کار و به حساب خود بکار می‌‌گمارد اعم از اینکه پیمانکار اصلی، پیمانکار جزء و یا صاحب کار باشد.

هـ  - تعریف مهندس ناظر

مهندس ناظر شخصی است حقیقی یا حقوقی که برطبق قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان دارای پروانه اشتغال به کار مهندسی از وزارت مسکن و شهرسازی است و در حدود صلاحیت‎خود، مسئولیت‎نظارت برتمام یاقسمتی ازعملیات‎ساختمانی‎را برعهده می‌‌‌گیرد.

و تعریف حادثه ناشی از کار

حادثه ناشی از کار به استناد ماده 60 قانون تامین اجتماعی حادثه‌ای است که در حین انجام وظیفه و به سبب آن برای کارگر اتفاق می‌‌افتد و موجب صدماتی برجسم و روان وی می‌‌گردد. حوادثی که برای کارگر در حین اقدام به منظور نجات سایر افراد حادثه دیده در کارگاه و مساعدت به آنان روی می‌‌دهد نیز حادثه ناشی از کار محسوب می‌‌گردد.

ز تعریف شخص ذیصلاح

شخص ذیصلاح از لحاظ این آیین نامه شخصی است که دارای پروانه اشتغال به کار مهندسی یا کاردانی از وزارت مسکن و شهرسازی و یا پروانه مهارت فنی از سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای وزارت کار و امور اجتماعی در رشته مربوطه باشد.

 

فصل دوم مقررات کلی

ماده‌ 1: قبل از شروع عملیات ساختمانی باید پروانه‌ها و مجوزهای لازم توسط مالکان و صاحبان کار از مراجع ذیربط قانونی اخذ گردد.

ماده‌ 2: قبل از شرع عملیات ساختمانی مربوط به تاسیس کارگاه‌های جدید یا توسعه کارگاه‌های موجود، باید طبق ماده 87 قانون کار، نقشه‌های ساختمانی و طرح‌های مورد نظر از لحاظ پیش بینی در امر حفاظت فنی و بهداشت کار برای اظهار نظر و تایید به واحد کار و امور اجتماعی محل ارایه گردد.

ماده‌ 3: مسئولیت اجرای مقررات این آیین نامه براساس مواد 91 و 95 قانون کار برعهده کارفرماست.

ماده‌ 4: هرگاه صاحب کار اجرای کلیه عملیات ساختمانی از ابتدا تا پایان کار را کلاً به یک پیمانکار محول نماید، پیمانکار مسئول اجرای مقررات این آیین نامه در کارگاه خواهد بود.

ماده‌ 5: هرگاه صاحب کار اجرای قسمت‌های مختلف عملیات ساختمانی خود را به پیمانکاران مختلف محول نماید، هر پیمانکار در محدوده پیمان خود، مسئول اجرای مقررات این آیین نامه خواهد بود و پیمانکارانی که به طور همزمان در یک کارگاه ساختمانی مشغول فعالیت هستند، باید در اجرای مقررات مذکور با یکدیگر همکاری نمایند و صاحب کار مسئول ایجاد هماهنگی بین آنها خواهد بود.

ماده‌ 6: هرگاه پیمانکار اصلی اجرای قسمت‌های مختلف عملیات ساختمانی را به پیمانکار یا پیمانکاران دیگر محول نماید، هر پیمانکار جزء در محدوده پیمان خود مسئول اجرای مقرات این آیین نامه بوده و پیمانکار اصلی مسئول نظارت و ایجاد هماهنگی بین آنها خواهد بود.

ماده‌ 7: هرگاه مهندسان ناظر در ارتباط با نحوه اجرای عملیات ساختمانی ایراداتی مشاهده نمایند که احتمال خطر وقوع حادثه را در برداشته باشد، باید فوراً مراتب را همراه با راهنمایی‌ها و دستورالعمل‌های لازم، کتباً به کارفرما یا کارفرمایان مربوطه اطلاع داده و رونوشت آن را به واحد کار و امور اجتماعی محل و مرجع صدور پروانه ساختمان تسلیم نمایند. کارفرما موظف است فوراً کار را در تمام یا قسمتی از کارگاه که مورد ایراد و اعلام خطر واقع شده متوقف و کارگران را از محل خطر دور و اقدامات مقتضی در مورد رفع خطر بعمل آورد.

ماده‌ 8: کارفرما باید وقوع هرگونه حادثه ناشی از کار منجر به فوت یا نقص عضو را کتباً و در اسرع وقت و قبل از آنکه علایم و آثار حادثه از بین رفته باشد، به واحد کار و امور اجتماعی محل اطلاع دهد.

ماده‌ 9: کارفرما باید وقوع هرگونه حادثه ناشی از کار را ظرف مدت سه روز اداری به شعبه سازمان تامین اجتماعی محل اطلاع دهد و نسبت به تکمیل و ارایه فرم ویژه گزارش حادثه اقدام نماید.

ماده‌ 10: کارگاه ساختمانی باید به طور مطمئن و ایمن محصور و از ورود افراد متفرقه و غیرمسئول به داخل آن جلوگیری بعمل آید. همچنین نصب تابلوها و علایم هشدارنده که در شب و روز قابل رویت باشد، در اطراف کارگاه ساختمانی ضروری است.

ماده‌ 11: قرار دادن و انبار کردن وسایل کار، مصالح ساختمانی و نخاله‌های ساختمانی در معابر عمومی مجاز نیست و چنانچه انجام این امر برای مدت موقت و محدود اجتناب‌ناپذیر باشد، باید با شرایط زیر اقدام گردد.

الف مجوز لازم از مرجع صدور پروانه ساختمان و سایر مراجع ذیربط و مسئول اخذ گردد.

ب نحوه قرار دادن، چیدن یا ریختن این وسایل و مصالح و انتخاب مکان آن به ترتیبی باشد که حوادث برای عابران و وسایل نقلیه بوجود نیاورد و در اطراف آن نرده‌های متحرک و وسایل کنترل مسیر و همچنین تابلوها و علایم هشدار دهنده که در شب و روز از فاصله مناسب قابل رویت باشد، نصب گردد.

ماده‌ 12: برای جلوگیری از سقوط مصالح ساختمانی و ابزار کار بر روی کارگران و افرادی که در محوطه کارگاه ساختمانی از مجاوز ساختمان دردست تخریب، احداث و یا تعمیر و بازسازی عبور می‌‌نمایند، باید یک سرپوش حفاظتی با عرض و استحکام کافی از شبکه فلزی یا از جنس الوار چوبی با شرایط زیر در دیواره اطراف ساختمان نصب گردد.

الف سرپوش حفاظتی باید با توجه به ارتفاع و وضعیت ساختمان چنان طراحی و ساخته شود که در اثر ریزش مصالح و ابزار کار بر روی آن هیچگونه خطری متوجه افرادی که از زیر آن عبور می‌‌نمایند، نگردد.

ب زاویه سرپوش حفاظتی را نسبت به سطح افقی می‌‌توان بین 30 تا 45 درجه به سوی ساختمان اختیار نمود.

ماده‌ 13: احداث راهرو سرپوشیده موقتی در امتداد معبر عمومی مجاور کارگاه ساختمانی در موارد زیر ضروری است:

الف چنانچه فاصله ساختمان دردست تخریب از معبر عمومی کمتر از 40 درصد ارتفاع اولیه آن باشد.

ب در صورتی که فاصله ساختمان دردست احداث یا تعمیر و بازسازی کمتر از 25 درصد ارتفاع نهایی آن باشد.

ج در مواردی که فاصله ساختمان دردست تخریب، احداث یا تعمیر و بازسازی از معابر عمومی بیش از حد نصاب‌های مقرر در بندهای الف و ب باشد، اما با توجه به شرایط و مقتضیات خاص، به نظر بازرس کار یا مرجع صدور پروانه ساختمان یا مهندس ناظر، راهرو سرپوشیده موقتی ضروری تشخیص داده شود.

ماده‌ 14: راهروهای سرپوشیده موضوع ماده 13 باید دارای شرایط زیر باشند:

الف ارتفاع راهرو سرپوشیده نباید کمتر از  5/2 متر و عرض آن نیز نباید کمتر از 5/1 متر و یا عرض پیاده روی موجود باشد.

ب راهرو باید فاقد هرگونه مانع بوده و دارای روشنایی لازم طبیعی یا مصنوعی دائمی‎باشد.

ج سقف راهرو باید توانایی تحمل حداقل 700 کیلوگرم بر مترمربع فشار را داشته باشد. به علاوه سایر قسمت‌های آن نیز باید تحمل بار مربوط و فشار مذکور را داشته باشد.

د سقف‎راهرو باید از الوار به ضخامت حداقل 5سانتیمتر ساخته‎شده و الوارها‎ طوری در کنار هم قرارگرفته‎باشند که از ریزش مصالح ساختمانی به داخل راهرو جلوگیری بعمل آید.

هـ اطراف بیرونی سقف راهرو باید به وسیله دیواره شیب داری از چوب یا شبکه فلزی مقاوم محصور باشد. زاویه این حفاظ را نسبت به سقف می‌‌‌توان بین 30 تا 45 درجه به طرف خارج اختیار نمود.

و در صورتی که راهرو دارای درهای جانبی برای ورود و خروج مصالح و نخاله‌های ساختمانی و غیره باشد، این درها باید همواره بسته باشند، مگر در موارد مذکور که باید مراقبت کافی بعمل آید.

ماده‌ 15: کلیه پرتگاه‌ها و دهانه‌های باز در قسمت‌های مختلف کارگاه ساختمانی و محوطه آن که احتمال خطر سقوط افراد را در بردارند، باید تا زمان محصور شدن یا پوشیدن شدن نهایی و یا نصب حفاظ‌ها، پوشش‌ها و نرده‌های دائم و اصلی، به وسیله نرده‌ها یا پوشش‌های موقت به طور محکم و مناسب حفاظت گردند.

ماده‌ 16: نرده حفاظتی موقت موضوع ماده 15 باید دارای شرایط زیر باشد:

الف ارتفاع آن در مورد راه پله‌ها و سطوح شیب دار حداقل 75 سانتیمتر و در سایر موارد حدافل 90 سانتیمتر باشد.

ب در فواصل حداکثر 2 متر، دارای پایه‌های عمودی محکم باشد.

ج در اجزاء آن قسمت‌های تیز و برنده وجود نداشته باشد.

ماده‌ 17: پوشش حفاظتی موقت موضوع ماده 15 باید دارای شرایط زیر باشد:

الف در مورد دهانه‌های باز با ابعاد کمتر از 45 سانتیمتر، تخته یا الوارهای چوبی با قطر حداقل 5/2 سانتیمتر.

ب در مورد دهانه‌های باز با ابعاد بیشتر از 45 سانتیمتر، تخته یا الوارهای چوبی با قطر حداقل 5 سانتیمتر.

ماده‌ 18: در مواردی که احتمال سقوط و ریزش مصالح و ابزار کار از روی جایگاه‌ها و سکوهای کار یا لبه پرتگاه‌ها و دهانه‌های باز وجود داشته باشد،‌باید نسبت به نصب پاخورهای چوبی به ضخامت حداقل 5/2 سانتیمتر و ارتفاع 15 سانتیمتر اقدام شود.

ماده‌ 19: چنانچه قبل از زدن سقف‌های دائم، نیاز به ایجاد سکوی کار در محل باشد، باید از الوارهایی با ضخامت 5 و عرض 25 سانتیمتر که در کنار هم محکم به یکدیگر بسته و متصل شده باشند، استفاده شود.

ماده‌ 20: برای جلوگیری از خطر برق گرفتگی و کاهش اثرات زیان آور میدان‌های الکترومغناطیسی ناشی از خطوط برق فشار قوی، باید مقررات مربوط به حریم خطوط انتقال و توزیع نیروی برق، در کلیه عملیات ساختمانی و نیز در تعیین محل احداث بناها و تاسیسات، رعایت گردد.

ماده‌ 21: قبل از شروع عملیات ساختمانی در مجاورت خطوط هوایی برق فشار ضعیف، باید مراتب به اطلاع مسئولان و مراجع ذیربط رسانده شود تا اقدامات احتیاطی لازم از قبیل قطع جریان، تغییر موقت یا دائم مسیر یا روکش کردن خطوط مجاور ساختمان با مواد مناسب از قبیل لوله‌های پلی اتیلن یا شیلنگ‌های لاستیکی و غیره انجام شود.

ماده‌ 22: کلیه هادی‌ها، خطوط و تاسیسات برقی در محوطه و حریم عملیات ساختمانی باید برقدار فرض شود، مگر آنکه خلاف آن ثابت گردد.

ماده‌ 23: کلیه کارگران کارگاه‌های ساختمانی باید مجهز به کلاه و کفش ایمنی باشند.

همچنین در صورتیکه شرایط و نوع کار اقتضاء نماید، سایر وسایل حفاظت فردی از قبیل دستکش حفاظتی، عینک و نقاب حفاظتی، ماسک تنفسی حفاظتی، چکمه و نیم چکمه لاستیکی، کمربند ایمنی، طناب مهار و طناب نجات مطلق ضوابط آیین نامه وسایل حفاظت انفرادی باید در اختیار کارگران قرار داده شود.

 

فصل سوم ماشین آلات و تجهیزات ساختمانی

ماده‌ 24: کلیه رانندگان یا اپراتورهای ماشین آلات و تجهیزات ساختمانی باید آموزش‌های لازم در مورد نحوه کار با این وسایل را طبق قوانین و مقررات مربوطه فرار گرفته و دارای پروانه مهارت فنی یا گواهی نامه ویژه از مراجع ذیربط باشند.

ماده‌ 25: بکار بردن ماشین آلات و تجهیزات ساختمانی در نزدیکی خطوط انتقال نیروی برق باید با رعایت مواد 20 و 21 صورت گیرد.

ماده‌ 26: قسمت‌های مختلف دستگاه‌ها و وسایل بالابر باید طبق برنامه ذیل مورد بازدیدهای دوره‌ای یا معاینه فنی و آزمایش قرار گیرند.

الف - بازدید روزانه کلیه لوازم بستن و بلند کردن بار از قبیل قلاب‎ها، اتصالات، کابل‎ها، زنجیره‎ها و غیره، از نظر فرسودگی، شکستگی و هر نوع عیوب ظاهری دیگر، توسط اپراتور و مسئول دستگاه.

ب بازدید فنی کلیه قسمت‌های دستگاه، هفته‌ای یک بار، توسط شخص متخصص یا مسئول فنی دستگاه و ارایه گزارش به سرپرست مربوطه.

ج معاینه فنی و آزمایش کلیه قسمت‌های دستگاه توسط اشخاص متخصص و صدور گواهی‌نامه اجازه کار هر سه ماه یک بار و همچنین قبل از استفاده برای اولین بار و یا پس از هرگونه جابجایی و نصب در محل جدید.

ماده‌ 27: کلیه تعمیرات اساسی و تعویض قطعات و لوازم اصلی که بر روی دستگاه بالابر انجام می‌‌شود، باید در دفتر ویژه‌ای ثبت و توسط متخصص مربوطه امضاء گردد. این دفتر همراه با گواهی‌نامه‌های اجازه کار موضوع بند ج ماده 26،‌باید نزد مالک و کارفرمای دستگاه نگاهداری و در هنگام لزوم ارایه گردد.

ماده‌ 28: کلیه قسمت‌های تشکیل دهنده دستگاه‌ها و وسایل بالابر و اجزاء آنها باید با رعایت اصول و قواعد فنی و طبق استانداردها و ضرائب اطمینان مندرج در «آیین نامه حفاظتی وسایل حمل و نقل و جابجا کردن مواد و اشیاء در کارگاه‌ها» طراحی، محاسبه و ساخته شده و توسط اشخاص ذیصلاح نصب، تنظیم و آماده به کار شوند.

ماده‌ 29: حداکثر ظرفیت بار مجاز و همچنین سرعت کار مطمئن هر وسیله بالابر باید بر روی لوحه‌ای نوشته و در محل مناسبی بر روی دستگاه نصب و مفاد آن دقیقاً رعایت گردد.

ماده‌ 30: قلاب دستگاه‌ها و وسایل بالابر باید دارای شرایط زیر باشد:

الف مجهز به شیطانک یا ضامن باشد تا مانع جدا شدن اتفاقی بار از آن گردد.

بحداکثر باری که‎می‌‌توان به‎وسیله آن بلندنمود، به‎طور واضح بر روی آن حک شده باشد.

ج در صورتی که نوع کار ایجاب نماید، مجهز به دستگیره مناسبی باشد که بتوان آن را در حالت تعلیق، تغییر مکان داده و در وضع مناسب قرار داد.

ماده‌ 31: میزان حداکثر مجاز بار بدون خطر زنجیرها، کابل‌ها و سایر وسایل بلند کردن و بستن بار باید بر روی پلاک فلزی درج و به آنها متصل باشد.

ماده‌ 32: دستگاه‌های بالابر ثابت از قبیل جرثقیل‌های برجی (Tower Cranes) و وینچ‌ها باید به طور مطمئن در محل نصب خود مهار گردیده و وزنه‌های تعادل آنها متناسب با حداکثر میزان حمل بار محاسبه و درنظر گرفته شود. در مورد جرثقیل‌های برجی، استحکام و مقاومت زمین محل استقرار دستگاه قبل از شروع عملیات نصب و مونتاژ باید مورد بررسی قرار گیرد. هم چنین نحوه مهار این دستگاه‌ها باید به ترتیبی باشد که در مقابل حداکثر نیروی باد و طوفان در محل، مقاومت کافی داشته باشند.

ماده‌ 33: هر دستگاه بالابر علاوه بر اپراتور یا راننده، باید دارای یک نفر کمک اپراتور یا علامت دهنده نیز باشد. این شخص باید در مورد نحوه علامت دادن با دست‌ها یا وسایل هشدار دهنده و نوع علایم مشخصه و یکنواخت، آموزش لازم را دیده باشد. در مواردی که به علت محدود بودن میدان دید اپراتور و یا هرگونه شرایط و موقعیت‌های خاص، به بیش از یک نفر علامت دهنده نیاز باشد، باید علایم حرکت فقط توسط یکی از آنها که نفر اصلی است، داده شود. اما در عین حال اپراتور باید از علامت توقفی که در موارد خطر توسط هر کدام از آنان داده می‌‌شود، تبعیت نماید.

ماده‌ 34: مسیر حرکت و محل استقرار جرثقیل‌ها و دیگر وسایل بالابر باید قبلاً به طور دقیق بازدید و بررسی شود تا در موقع حرکت و کار، خطری از طریق برخورد با سیم و کابل‌های برق یا تاسیسات و بناهای موجود و یا سقوط در محل‌های حفاری شده و غیره، متوجه اپراتور، کارگران و افراد دیگر نشود.

ماده‌ 35: از روی معابر و فضاهای عمومی مجاور کارگاه ساختمانی نباید هیچ باری به وسیله دستگاه‌های بالابر عبور داده شود و چنانچه انجام این کار اجتناب ناپذیر باشد، باید این معابر و فضاها با استفاده از وسایل مناسب محصور، محدود و یا مسدود گردیده و هم چنین علایم هشداردهنده موثر از قبیل‎تابلوها،پرچم‌های مخصوص یا چراغ‌های چشمک‎زن بکاربرده شود.

ماده‌ 36: به رانندگان یا اپراتورهای دستگاه‌ها و وسایل بالابر نباید کار دیگری ارجاع شود. همچنین افراد مزبور در هنگام روشن بودن دستگاه و یا آویزان بودن بار، مجاز به ترک و رها کردن دستگاه نمی‌باشند.

ماده‌ 37: راننده یا اپراتور دستگاه بالابر و افراد کمکی و علامت دهنده، در هنگام انجام وظیفه، حق خوردن، آشامیدن و استعمال دخانیات را ندارند.

ماده‌ 38: به هیچ وجه نباید اجازه داده شود که کارگران بر روی بار مورد حمل سوار شوند و یا برای جابجا شدن از وسایل بالابر استفاده نمایند.

ماده‌ 39: در هنگام بهره برداری از جرثقیل‌های سیار موتوری باید دقت شود که جک‌ها به طور صحیح استفاده و در محل مناسب استقرار یابند.

ماده‌ 40: در هنگام باد، طوفان و بارندگی شدید، باید از کار کردن با دستگاه‌ها و وسایل بالابر خودداری شود.

ماده41:کابین راننده یا اپراتور ماشین‎آلات راه‎سازی و ساختمانی بایددارای شرایط‎زیر باشد:

الف به ترتیبی باشد که راننده یا اپراتور را در برابر شرایط جوی و گرد و غبار محافظت نموده و نیز میدان دید کافی برای او تامین نماید.

ب کلیه شیشه‌های درها و پنجره‌ها از نوع مقاوم و نشکن باشند.

ج - داراب رکاب و دستگیره‌ای باشد که راننده یا اپراتور بتواند به راحتی و با ایمنی کامل سوار و پیاده شود.

د پله‌ و رکاب ترجیحاً مشبک و پنجره‌ای باشد تا گل و لای بر روی آن متراکم نشده و باعث لغزش پای راننده و اپراتور نگردد. ضمناً از آلوده شدن آن به روغن، گریس یا سایر مواد لغزنده باید جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 42: در مواردی که میدان دید راننده یا اپراتور ماشین آلات راه سازی و ساختمانی محدود باشد، وجود یک نفر کمک یا علامت دهنده الزامی است.

ماده‌ 43: راننده یا اپراتور قبل از ترک ماشین آلات راه سازی و ساختمانی باید دستگاه را ترمز و در صورت وجود تیغه یا باکت یا خاکبردار، آن را پایین آورده و بر روی زمین قرار داده و دستگاه را خاموش نماید.

ماده‌ 44: در شرایطی که به دلیل سستی بستر یا ازدیاد شیب آن، تعادل دستگاه خاک‌برداری به خطر افتد، نباید آن را به کار انداخت یا مورد استفاده قرار داد.

ماده‌ 45: هنگامی که ماشین آلات راه سازی و ساختمانی در حال کار هستند، ورودی افراد به داخل شعاع عمل آنها باید ممنوع گردد.

ماده‌ 46: ماشین آلات راه سازی و ساختمانی را نباید شب‌ها در حاشیه جاده‌های عمومی متوقف نمود. چنانچه در موارد خاص، این کار اجتناب ناپذیر گردد،‌ باید اطراف آنها با وسایل مناسب هشدار دهنده از قبیل پرچم قرمز، علایم شبرنگ، چراغ قرمز چشمک زن و غیره، محدود و علامت گذاری شود.

ماده‌ 47: استفاده از ماشین آلات راه سازی و ساختمانی در غیر از موضوع تعریف شده ممنوع می‌‌باشد.

ماده‌ 48: در هنگام حرکت بیل مکانیکی، باکت یا خاک بردار آن باید خالی از بار باشد، همچنین بوم آن باید در جهت حرکت قرار گیرد.

ماده‌ 49: در موقع تعمیر باکت یا خاک بردار بیل مکانیکی یا لودر با تعویض ناخن‌های آن، باید آن را قبلاً در محل خود محکم نمود تا از حرکت ناگهانی آن و ایجاد حادثه جلوگیری بعمل آید.

ماده 50: از تیغه‌های بولدوزر نباید به عنوان ترمز استفاده شود، مگر در مواردی استثنایی و اضطراری.

ماده‌ 51: در کارگاه‌هایی که از ماشین آلات خاک برداری و یا وسایل نقلیه موتوری ویژه حمل و جابجایی مصالح ساختمانی استفاده می‌‌شود، بایدراه‌های ورود و خروج ایمن و مناسب برای آنها ایجاد و نسبت به نصب علایم خطر و هشدار دهنده مناسب اقدام گردد.

ماده‌ 52: در بارگیری و تخلیه وسایل نقلیه موتوری ویژه حمل و جابجایی مصالح ساختمانی باید نکات زیر مورد توجه قرار گیرد:

الف وزن تقریبی مصالح بار شده از ظرفیت مجاز وسیله نقلیه تجاوز ننماید.

ب ارتفاع بار از دیواره‌های اطاق بارگیری تجاوز ننماید و در مواردی که نوع و وضعیت بار به ترتیبی باشد که این امر اجتناب ناپذیر گردد، باید به وسیله کابل فلزی یا طناب مناسب نسبت به مهار آن به طور مطمئن و ایمن اقدام شود.

ج مصالحی از قبیل آجر، سنگ و غیره باید به وسیله برزنت یا توری‌های محکم پوشیده و محفوظ شوند، مگر آنکه ارتفاع بار از ارتفاع دیواره‌های اطاق بارگیری کمتر باشد، در مورد مصالح ریزدانه پوشش بار الزامی است.

د در هنگام بار زدن قطعات و مصالح سنگین و حجیم از قبیل تیرآهن، قطعات ساخته شده اسکلت‌های فلزی، لوله‌های بزرگ و غیره، باید طوری روی هم چیده شوند که هنگام تخلیه بار و باز کردن دیواره‌های اطاق بارگیری، از لغزش آنها بر روی هم و ایجاد حادثه پیشگیری بعمل آید. هم چنین نحوه بارگیری و توزیع قطعات مذکور در اطاق بارگیری باید به ترتیبی باشد که مرکز ثقل کامیون را به یک سمت آن متوجه نساخته و تعادل آن در هنگام حرکت حفظ شود.

هـ - در بارگیری و تخلیه قطعات و مصالح سنگین و حجیم‎باید ازوسایل‎مکانیکی‎استفاده شود.

و در موقع باززدن مواد ومصالحی از قبل شن، ماسه، سنگ، آجر، خاک، نخاله و ضایعات ساختمانی به وسیله لودر و بیل مکانیکی و یا قطعات و مصالح سنگین و حجیم به وسیله جرثقیل،‌باید سرنشینان وسیله نقلیه آنرا ترک و تا پایان بارگیری‎درمحل‎مناسبی‎مستقر شوند.

ز در هنگام بارگیری یا تخلیه نقلیه موتوری، باید علاوه بر استفاده از ترمز دستی، از موانع مناسب از قبیل بلوک‌های چوبی نیز برای جلوگیری از حرکت اتفاقی و مهار وسایل مذکور استفاده شود.

ح در مواردی که کار تخلیه و بارگیری در محیط‌های بسته انجام می‌‌شود، باید تهویه لازم و کافی صورت گیرد. در غیر این صورت باید موتور وسیله نقلیه خاموش شود.

ماده‌ 53: دهانه‌های سیلوهای مصالح ساختمانی و قیف تغذیه کننده تراک میکسر و پمپ بتن باید به وسیله چند میله عمود بر هم حفاظ گذاری شوند تا از سقوط افراد به داخل آن‌ها جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 54: کف توقفگاه ماشین آلات سنگین ساختمانی و وسایل نقلیه موتوری ویژه حمل و جابجایی مصالح ساختمانی باید دارای شرایط زیر باشد:

الف هموار و حتی الامکان قابل شستشو باشد.

ب از استحکام کافی برخوردار باشد تا در هنگام زدن جک در زیر ماشین آلات و وسایل نقلیه موتوری،‌ از در رفتن جک و ایجاد حادثه جلوگیری بعمل آید.

ج مجاری مناسبی در آن پیش بینی شده باشد تا در صورت ریزش یا نشت مواد سوختی، مواد مذکور به چاله‌ها و مخازن قابل تخلیه هدایت گردند.

 

فصل چهارم وسایل دسترسی موقت (داربست و نردبان)

بخش اول - داربست‌

 تعریف‌: داربست‌ ساختاری است موقتی شامل یک‌ یا چند جایگاه‌، اجزای‌ نگاهدارنده‌، اتصالات‌ و تکیه‌ گاه‌ها که‌ در حین اجرای هرگونه‌ عملیات‌ ساختمانی به‌ منظور دسترسی‌ به‌ بنا و حفظ‌ و نگاهداری‌ کارگران‌ یا مصالح‌ در ارتفاع‌، مورد استفاده‌ قرار می‌گیرد.

مقررات‌ کلی‌ داربست‌ها

ضرورت‌ استفاده‌ از داربست‌ و صلاحیت افراد ذیربط

ماده‌ 55: در کلیه‌ عملیات ساختمانی که امکان انجام آنها از روی زمین یا کف طبقات ساختمان و یا با استفاده از نردبان به طور ایمن و بدون خطر امکان پذیر نباشد، باید از داربست استفاده شود.

ماده‌ 56: برپا کردن‌، پیاده‌ کردن‌ و دادن‌ تغییرات‌ اساسی‌ در داربست‌ها باید تحت نظارت شخص ذیصلاح و به وسیله کارگرانی که در این گونه کارها تجربه کافی دارند انجام گیرد.

 کیفیت‌ اجزای‌ داربست‌

ماده‌ 57: اجزای‌ داربست‌ها و کلیه‌ وسایلی‌ که‌ در آن‌ بکار می‌رود باید از مصالح‌ مناسب‌ و مرغوب‌، طوری‌ طراحی،‌ ساخته‌ و آماده‌ شوند که‌ واجد شرایط‌ ایمنی‌ کار برای‌ کارگران‌ بوده‌ و توانایی تحمل چهار برابر بار مورد نظر را داشته باشند.

ماده‌ 58: قطعات‌ چوبی‌ که‌ در ساخت‌ داربست‌ها بکار می‌روند بایستی‌ از کیفیت‌ مرغوبی‌ برخوردار بوده‌ و الیاف‌ بلندی‌ داشته‌ باشند. همچنین عاری از هرگونه عیوب و بدون گره، پوسته، کرم خوردگی و پوسیدگی‌ و نیز رنگ نشده باشند.

ماده‌ 59: تخته‌ها و الوارهایی‌ که‌ در داربست‌ بکار برده می‌‌شوند، باید در برابر ترک خوردگی محافظت گردند.

ماده‌ 60: وسایلی‌ که‌ برای‌ ساخت‌ داربست‌ها بکار می‌روند بایستی‌ در شرایط‌ خوبی‌ در انبار نگاهداری‌ شوند و از وسایل‌ نامناسب‌ جدا گردند.

ماده‌ 61:  از طناب‌های‌ لیفی در مکانی‌هایی که احتمال آسیب دیدگی اینگونه طناب‌ها وجود دارد، نباید استفاده شود.

ماده‌ 62:  طناب‌هایی‌ که‌ با اسیدها یا مواد خورنده‌ و فرساینده‌ دیگر در تماس‌ بوده‌اند، یا معیوبند نباید بکار گرفته‌ شوند.

ماده‌ 63:  میخ‌هایی که برای اتصال اجزاء داربست چوبی بکار برده می‌‌شوند، باید به اندازه مناسب و تعداد کافی باشند و تا انتها به طور کامل کوبیده شوند نه اینکه نیمه کاره کوبیده شده وسپس خم گردند. هم چنین در داربست نباید میخ‌های چدنی به کار برده شود.

 پایداری‌ و استحکام داربست‌

ماده‌ 64: داربست‌ها بایستی‌ با ضریب‌ اطمینانی‌ تا چهار برابر حداکثر بارگیری‌ طراحی‌ شده و به طور ایمن مهار گردند.

ماده‌ 65: بجز داربست‌های مستقل، هر داربستی باید در فاصله‌های مناسب، در دو جهت عمودی و افقی محکم به ساختمان مهار شود.

ماده‌ 66: هر سازه و هر وسیله‌ای که به عنوان تکیه گاه و جایگاه کار مورد استفاده قرار می‌‌گیرد، باید طبق اصول فنی ساخته شده و پایه محکمی داشته باشد و با مهاربندی مناسبی استوار گردد.

ماده‌ 67: پایه‌های داربست باید به طور مطمئن و محکم مهار شود تا مانع نوسان و جابجایی و لغزیدن داربست گردد.

ماده‌ 68: در داربست‌های مستقل حداقل یک سوم تیرهای حامل جایگاه، تا پیاده شدن کامل داربست باید در جای خود باقی بمانند و برحسب مورد به تیرهای افقی یا به تیرهای عمودی به طور محکم بسته شوند.

ماده‌ 69: هرگز نباید برای تکیه گاه داربست یا ساخت آن از آجرهای لق، بشکه، جعبه یا مصالح نامطمئن دیگر استفاده شود.

ماده70: بخش‌های فلزی داربست باید فاقد ترک‎خوردگی، رنگ‎زدگی یا عیوب دیگر باشند.

ماده‌ 71: هر یک از بخش‌های داربست باید طوری متصل و مهاربندی شوند که در حین استفاده از داربست جابجا نشوند.

بازرسی و کنترل داربست

ماده‌ 72: داربست باید در موارد زیر توسط شخص ذیصلاح مورد بازدید و کنترل قرار گیرد تا از پایداری، استحکام و ایمنی آن اطمینان حاصل و گواهی کتبی صادر گردد.

الف قبل از شروع به استفاده از آن.

ب پس از هرگونه تغییرات، تعویض اجزاء و یا ایجاد وقفه طولانی در استفاده از آن.

ج پس از قرار گرفتن در معرض باد، طوفان، زلزله و غیره که استحکام و پایداری داربست مورد تردید باشد.

ماده73: هیچ بخشی از داربست را نباید پیاده‎کرد وداربست را درحالتی بجا گذاشت که بتوان از بخش‌های باقیمانده استفاده‎نمود. مگرآنکه بخش بجامانده منطبق بااین‎مقررات باشد.

ماده‌ 74: اگر قسمتی از داربست احتیاج به تعمیر داشته باشد، نباید قبل از رفع نقص و تعمیر داربست به کارگران اجازه کار کردن بر روی آن داده شود.

ماده‌ 75: بعد از اتمام کار روزانه، باید کلیه ابزار و مصالح از روی داربست برداشته شود.

ماده‌ 76: در موقع پیاده کرده داربست باید مراقبت لازم بعمل آید که کلیه میخ‌ها از قطعات پیاده شده چوبی، کشیده شوند.

استفاده‌ از داربست‌

ماده‌ 77: در طول مدت استفاده از داربست باید دائماً نظارت شود تا بار بیش از اندازه و مصالح ساختمانی غیر لازم روی آن قرار داده نشود.

ماده‌ 78: تا آن‌جا که‌ امکان‌ دارد بار روی‌ داربست‌ باید به‌ طور یکنواخت‌ توزیع‌ گردد، تا از عدم‌ تعادل‌ خطرناک‌ داربست‌ جلوگیری شود.

ماده‌ 79: از داربست‌ها نباید برای‌ انبار کردن‌ مصالح‌ ساختمانی‌ استفاده‌ شود مگر مصالحی‌ که‌ برای کوتاه مدت و‌ انجام‌ کار فوری‌ مورد نیاز باشد.

ماده‌ 80: در مواقعی‌ که‌ هوا طوفانی‌ است‌ و باد شدید می‌وزد کار باید متوقف گردد تا آنکه تمام احتیاط‌های‌ لازم‌ اتخاذ شود.

ماده‌ 81: در مواردی‌ که‌ روی‌ جایگاه‌ داربست‌ برف‌ یا یخ‌ وجود داشته‌ باشد کارگران نباید‌ روی‌ آن‌ کار کنند، مگر آن‌که قبلاً برف یا یخ از روی جایگاه‌ها برداشته شده و روی آن‌ها ماسه نرم ریخته شود.

ماده‌ 82: در قسمت‌هایی‌ از کابل‌ یا طناب‌ داربست‌ که‌ احتمال‌ بریدگی‌ یا سائیدگی‌ می‌رود باید با تعبیه‌ بالشتک‌ از آن‌ محافظت‌ شود.

ماده‌ 83: هنگامی‌ که‌ در مجاورت‌ خطوط‌ نیروی‌ برق‌ احتیاج‌ به‌ نصب‌ داربست‌ باشد، این کار باید با رعایت مواد 20 و 21 انجام شود.

نصب‌ دستگاه‌های‌ بالابر روی‌ داربست‌

ماده‌84: هرگاه‌ لازم‎شود روی‌ داربست‌ دستگاه‌ بالابر نصب‌‎گردد بایدمواردزیر رعایت گردد:

الف‌ - بخش‌های‌ متشکله‌ داربست‌ به‌ دقت‌ بازرسی‌ شوند و در صورت‌ لزوم‌ به‌ نحو مناسبی‌ به‌ مقاومت‌ آن‌ افزوده‌ شود.

ب‌ - از حرکت‌ و جابجایی‌ تیرهای‌ افقی‌ داخل‌ دیواری‌ جلوگیری‌ شود.

ج‌ - پایه‌های‌ عمودی‌ به‌ طور محکمی‌ به‌ بخش‌ مقاوم‌ ساختمان‌ و در محلی‌ که‌ دستگاه‌ بالابر باید نصب‌ گردد، متصل‌ و مهار شوند.

ماده‌ 85: هرگاه‌ بهنگام بالا یا پایین رفتن بار امکان برخورد آن با داربست وجود داشته باشد باید برای‌ جلوگیری‌ از گیر کردن‌ بار به‌ داربست‌، سرتاسر ارتفاع‌ آن در مسیر حرکت بار، با نرده‌های‌ عمودی‌ پوشیده‌ شود.

جایگاه‌ کار

ماده‌ 86: کلیه‌ داربست‌هایی باید دارای تعداد کافی جایگاه کار باشند.

ماده‌ 87: هیچ‌ بخشی‌ از جایگاه‌ کار نباید‌ بر روی‌ آجرهای‌ لق‌، لوله‌های‌ آب‌، دودکش‌ و سایر مصالح‌ غیرمطمئن‌ و نامناسب‌ قرار گیرد.

ماده‌ 88: از جایگاه‌ داربست زمانی باید استفاده شود که ساخت‌ آن‌ به‌ اتمام‌ رسیده‌ و وسایل‌ حفاظتی‌ لازم‌ به‌ طور مناسب‌ نصب‌ شده‌ باشد.

ماده‌ 89: عرض جایگاه کار باید با نوع کار مناسب باشد و در هر بخش آن گذرگاه بازی به عرض حداقل 60 سانتی‌متر بدون هرگونه مانع فراهم گردد.

ماده‌ 90: در هیچ‌ موردی‌ عرض جایگاه‌ کار نباید از اندازه‌های‌ زیر کمتر باشد:

الف‌ - 60 سانتیمتر، اگر جایگاه‌ فقط‌ برای‌ عبور اشخاص‌ به‌ کار می‌رود.

ب‌ - 80 سانتیمتر ، اگر از جایگاه‌ برای قرار دادن مصالح‌ ساختمانی‌ استفاده‌ می‌شود.

ج-110سانتیمتر، اگر از جایگاه‎برای‌ نگاهداری‌ جایگاه‌ یا سکوی‌ بلندتردیگری‎استفاده‌ می‌شود.

د‌ - 130 سانتیمتر، اگر از جایگاه‌ برای‌ نصب‌ یا شکل‌ دادن‌ به‌ سنگ‌های‌ نمای‌ ساختمان‌ استفاده‌ می‌شود.

هـ 150 سانتیمتر، اگر از جایگاه‌ هم‌ برای‌ نگاهداری‌ سکوی‌ بلندتر دیگر و هم‌ برای‌ نصب‌ و شکل‌ دادن‌ به‌ سنگ‌های نمای ساختمان استفاده‌ می‌شود.

ماده‌ 91: به‌ طور کلی‌ عرض جایگاهی که‌ با تیرهای‌ داخل‌ دیواری‌ نگاهداری‌ می‌شود، نباید از 150 سانتیمتر بیشتر باشد.

ماده‌ 92: یک‌ فضای‌ خالی‌ بالا‌ سری، حداقل به ارتفاع‌ 180 سانتیمتر باید‌ بالای‌ جایگاه‌ کار درنظر گرفته‌ شود.

ماده‌ 93: جایگاه‌ هر داربست‌ باید حداقل یک متر پایین‌تر از منتهی الیه تیرهای عمودی قرار گیرد.

ماده‌ 94: الوارهایی‌ که‌ جزیی‌ از جایگاه‌ کار به‌ شمار می‌آیند باید دارای شرایط زیر باشند:

الف‌ - بادرنظر گرفتن‌ فاصله‌ بین‌ تیرهای‌ تکیه‌ گاه‌ جایگاه‌، ضخامت آنها ایمنی‌ لازم‌ را تامین‌ نماید. درهیچ‌ موردی ضخامت الوارها از50سانتیمتر کمتر نبوده و ضخامت‌ها مساوی باشند.

ب‌ - عرض‌ آن‌ها با هم مساوی و حداقل 25 سانتیمتر باشد.

ماده‌ 95: هر الوار که‌ جزیی‌ از جایگاه‌ کار به‌ شمار می‌آید نباید بیش‌ از 4 برابر ضخامت‌ آن از انتهای تکیه گاه تجاوز نماید.

ماده‌ 96: الوارها نباید روی‌ همدیگر قرار گیرند تا خطر برخورد پای کارگران به لبه الوارها و افتادن آنان به حداقل کاهش یابد و نیز جابجایی چرخ‌های دستی به آسانی صورت گیرد.

ماده‌ 97: الوارهایی که جزء سکوی کار بشمار می‌‌آیند، باید حداقل با سه تکیه گاه نگاهداری شوند، مگر آن که فاصله بین تکیه گاه‌ها و ضخامت الوارها به اندازه‌ای باشد که خطر شکم دادن بیش از حد و یا بلند شدن سر دیگر تخته در بین نباشد.

ماده‌ 98: جایگاه‌های کار باید به شیوه‌ای ساخته شوند که الوارهای تشکیل دهنده آنها، هنگام استفاده جابجا نشوند.

ماده‌ 99: هر سکو یا جایگاه‌ که‌ بیش‌ از 2 متر بالای‌ زمین‌ یا کف‌ قرار دارد باید دارای‌ تخته‌بندی‌ نزدیک‌ بهم‎ باشد تا هیچ نوع‌ ابزار، لوازم‎ کار و مصالح‌ از لای ‎آنها به‎پایین‎ سقوط‌ ننماید. ضمناً استقرار تخته‌ها در امتداد همدیگر بشکلی باشد که برخورد پا به لبه آنها ممکن نگردد.

 حفاظ‌ گذاری‌ جایگاه‌های کار

ماده‌ 100: هر بخشی‌ از جایگاه‌ کار یا محل‌ کاری‌ که‌ بلندی‌ آن‌ بیش‌ از 120 سانتیمتر باشد و امکان‌ سقوط از روی آن وجود داشته باشد، باید دارای جان پناه با شرایط زیر باشد:

الف - حفاظ‌ از جنس‌ مرغوب‌ و مناسب‌ و دارای‌ استحکام‌ کافی‌ باشد.

ب - نرده‌ بالایی بین 90 تا 110 سانتیمتر بالای سطح جایگاه قرار گیرد.

ج - برای‌ جلوگیری‌ از سرخوردن‌ کارگران‌ و یا افتادن‌ مصالح‌ ساختمانی‌ و ابزار کار از روی‌ جایگاه،‌ پاخوری‌ در لبه‌ باز جایگاه به بلندی 15 سانتیمتر و ضخامت حداقل 5/2 سانتیمتر نصب شود.

د - نرده‌ میانی‌ بین‌ پاخور و نرده‌ بالایی‌ قرار داده‌ شود.

هـ حتی الامکان سرپوش مناسب حفاظتی در لبه خارجی جایگاه‌ها نصب گردد.

ماده‌ 101: حفاظ‌های‌ نرده‌ای‌ و پاخورهای‌ لبه‌ جایگاه‌ داربست‌ باید در سوی‌ داخلی‌ ستون‌ عمودی‌ مهار شوند.

ماده‌ 102: نرده‌ها، پاخورها و وسایل‌ دیگر حفاظتی‌ که‌ در جایگاه‌ داربست‌ بکار رفته‌اند، نباید از جای‌ خود برداشته‌ شوند مگر در زمانی‌ و در حدی‌ که‌ برای‌ ورود اشخاص‌، حمل‌ یا جابجایی‌ مصالح‌ ساختمانی‌ لازم‌ است‌.

ماده103: جایگاه‌های‎داربست‌های‌ معلق‎باید از هر سو دارای‌ حفاظ‌ نرده‌ای‌ و پاخور‎باشند، اما:

الف‌ - اگر کار به نحوی باشد که‌ نتوان‌ حفاظ را با شرایط بند ب ماده 100 نصب نمود، ارتفاع حفاظ طرف دیوار را می‌‌توان 70 سانتیمتر اختیار نمود.

ب‌ - اگر کارگران‌ روی‌ سکو یا جایگاه به طور  نشسته‌ کار می‌کنند، نصب‌ حفاظ‌ و پاخور سمت‌ دیوار الزامی‌ نیست‌ ولی‌ در این‌ حالت‌ جایگاه‌ باید مجهز به طناب، کابل یا زنجیرهایی باشد تا کارگران در صورت سر خوردن بتوانند از آن به عنوان دستگیره استفاده نمایند.

ماده‌ 104: فاصله بین‌دیوار وجایگاه‌ باید تا حد امکان‌ کم‌ باشد. مگر در مواردی که‌کارگران‌ روی‌ جایگاه به طور نشسته‌ کار می‌کنند که در این‌ حالت‌ فاصله‌ بین‌ دیوار و جایگاه‌ را می‌‌توان حداکثر 45 سانتیمتر اختیار نمود.

مقررات ویژه داربست‌های فلزی لوله‌ای

مقررات کلی

ماده‌ 105: داربست‌های فلزی لوله‌ای باید دارای شرایط زیر باشند:

الف‌ - از مواد مناسبی مانند لوله‌های فولادی یا فلز مشابهی که استقامتی نظیر فولاد دارد، ساختار شده باشند.

ب‌ - استحکام کافی برای نگاهداری بار مورد نظر با ضریب اطمینان چهار داشته باشند.

ماده‌106: تمام قطعات عمودی و افقی داربست‌های فلزی لوله‌ای باید به طور مطمئنی به همدیگر متصل شوند.

ماده‌ 107: لوله‌هایی که در داربست‌های فلزی لوله‌ای بکار می‌‌روند، باید مستقیم و عاری از زنگزدگی، خوردگی، قرشدگی، و سایر معایب باشند.

ماده‌ 108:  سرهای انتهایی لوله‌های فلزی باید صاف باشند تا در مواقع افزایش ارتفاع داربست، نقاط اتکا و اتصال، کاملاً روی همدیگر قرار گیرند.

ماده‌ 109:  لوله‌ها باید به اندازه و با مقاومت مناسب برای باری که می‌‌باید تحمل نمایند، اختیار شوند، و در هیچ مورد قطر خارجی آنها کمتر از 5 سانتیمتر نباشد.

پایه‌های عمودی

ماده‌ 110: پایه‌ها در داربست‌های فلزی لوله‌ای باید همیشه در وضعیت عمودی نگاهداری شوند و محل استقرار آنها روی زمین از استقامت کافی برخوردار بوده و حتی الامکان از کفشک‌های فلزی با سطح اتکاء مناسب برخوردار باشد.

ماده‌ 111:  اتصالات در پایه‌های عمودی باید به طریق زیر باشند:

الف به تیرهای افقی یا سایر قطعات مقاوم که مانع جابجایی آنها شود، اتصال داده شوند.

ب به تناوب طوری بسته شوند که اتصالات مجاور در یک سطح نباشند.

ماده‌ 112:  فواصل بین پایه‌های عمودی نباید از اندازه‌های زیر تجاوز نماید:

الف 8/1 متر برای کارهای سنگین با قابلیت تحمل 350 کیلوگرم بر مترمربع.

ب 3/2 متر برای کارهای سبک با قابلیت تحمل 125 کیلوگرم به مترمربع.

تیرهای افقی

ماده‌ 113: تیرهای‌ افقی‌ باید حداقل تا 3 پایه عمودی ادامه داشته و به طور مطمئن به هر پایه عمودی متصل باشند.

ماده‌ 114: اتصالات بین تیرهای افقی باید به پایه‌های عمودی بسته شده و در طبقات مختلف مستقیماً روی هم قرار نگیرند.

ماده‌ 115: فاصله عمودی بین تیرهای افقی نباید از 2 متر تجاوز نماید.

ماده‌ 116: زمانی که جایگاه‌های کار از جای خود برداشته می‌‌شوند، کلیه تیرهای افقی باید برای حفظ پایداری داربست در محل خود باقی بمانند.

دستک‌ها

تعریف: دستک‌ها بخشی از داربست هستند که بر روی آنها جایگاه کار قرار دارد. در داربست‌هایی که فقط دارای یک ردیف پایه هستند، یک سر دستک‌ها در داخل دیوار قرار می‌‌گیرند، اما در داربست‌های که به وسیله دو ردیف پایه برپا می‌‌شوند، هر دو سر دستک‌ها بر روی تیرهای افقی قرار داده می‌‌شوند.

ماده‌ 117: در داربست‌های فلزی لوله‌ای یک دستک باید کنار هر پایه عمودی قرار گیرد.

ماده118: طول هرکدام از دستک‌ها درداربست‌های فلزی‎لوله‌ای نباید از5/1متر‎تجاوز نماید.

ماده‌119: فاصله دستک‌ها برای کارهای سنگین در داربست‌های فلزی لوله‌ای نباید از 90 سانتیمتر و برای کارهای نیمه سنگین از 115 سانتیمتر تجاوز نماید.

ماده‌ 120: در حالتی که یک سر دستک‌های داربست به دیوار ساختمان تکیه دارند، باید حداقل 10 سانتیمتر در داخل دیوار فرو روند.

مهار کردن داربست

ماده‌ 121:  داربست باید به طور مطمئنی به دیوار ساختمان مهار شود و نحوه اتصال لوله‌های مهار باید به ترتیب زیر باشد:

الف لوله‌های مهار در نقاط برخورد پایه‌ها با تیرهای افقی به داربست بسته شوند.

ب - انتهای دیگر لوله‎های مهار به بدنه ساختمان به طور محکم بسته شوند.

ج اولین، آخرین و یکی در میان از پایه‌ها به وسیله لوله‌هایی به ساختمان مهار شوند.

اتصالات‌

ماده‌ 122: مفاصل‌ و اتصالات‌ داربست‌های‌ فلزی‌ لوله‌ای‌ باید:

الف از جنس فولاد چکش‌ خوار و غیرقابل‌ خورد شدن‌ یا از مواد مشابهی‌ با همان‌ مشخصات‌ و استقامت‌ باشند.

ب به وسیله قفل و بست یا بوشن و یا سه راهی و چهارراهی بر روی سرتاسر قطعات، به سطوح اتکاء مورد استفاده متصل گردند، به نحوی که اتصالات هرز نبوده و حرکت و لرزش نداشته باشند.

ماده‌ 123: اتصالات‌ نباید باعث تغییر شکل در لوله‌ها شده و یا خود تغییر شکل یابند.

ماده‌ 124: اتصالات دارای پیچ و مهره باید تا آخرین دندانه کاملاً پیچ و سفت شوند.

داربست‌های معلق با راه اندازی دستی

ماده‌ 125: تیرهای پیش آمده باید:

الف دارای مقاومت و سطح مقطع کافی برای تامین استحکام و پایداری داربست باشند.

ب به طور عمودی به نمای خارجی ساختمان نصب گردند.

ماده‌ 126:  بخش پیش آمده این تیرها از ساختمان باید به گونه‌ای باشد که در زمانی که جایگاه کار (پلات فورم) در حالت آویزان ثابت مانده، فاصله جایگاه از نمای خارجی ساختمان از 30 سانتیمتر بیشتر نباشد مگر در موارد استثنایی که در ماده 104 به آن اشاره شده است.

ماده‌ 127:  تیرهای پیش آمده باید به وسیله پیچ یا وسایل مشابه به طور مطمئنی به اجزاء اصلی ساختمان متصل و مهار شوند.

ماده‌ 128: پیچ‌های مهار باید به خوبی سفت شوند و به طور مطمئنی تیرهای پیش آمده را به اسکلت و بدنه ساختمان متصل سازند.

ماده‌ 129:  در مواقعی که تیرهای پیش آمده با کیسه‌های شن یا وزنه‌های تعادل مهار می‌‌شوند، وسایل فوق باید به طور اطمینان بخشی به تیرهای پیش آمده بسته شوند.

ماده‌ 130:  در انتهای هر یک از تیرهای پیش آمده یا هر یک از تیرآهن‌های حمال باید پیچ‌های متوقف کننده نصب شود.

ماده‌ 131: طناب‌های آویز باید:

الف از الیاف مرغوب طبیعی یا مصنوعی یا سیم فولادی تشکیل شوند.

ب حداقل دارای ضریب اطمینان 10 برای رشته‌ها و فیبرها و ضریب اطمینان 6 برای سیم فولادی باشند.

ماده‌ 132:  طناب‌های آویز باید دور پولی‌ها و قرقره‌های مناسبی جمع شوند تا جایگاه بتواند به راحتی و به طور اطمینان بخشی بالا و پایین برود.

ماده‌133: طناب‌های‎آویز باید به‎طور مناسبی در مقابل سائیدگی و خوردگی محافظت شوند.

ماده‌ 134: طول جایگاه‌های کار (پلات فورم‌های) داربست‌های معلق با راه اندازی دستی نباید از 8 متر و عرض آنها از 60 سانتیمتر تجاوز نماید.

ماده‌ 135: جایگاه‌های کار باید:

الف به وسیله دو یا چند طناب یا زنجیر آویزان باشند، به طوری که بیش از 5/3 متر از یکدیگر فاصله نداشته باشند.

ب به وسیله نرده‌هایی که بر روی رکاب‌های فلزی تکیه دارند، محافظت شده و این رکاب‌ها به طناب‌ها و زنجیره‌های آویز متصل شوند.

ماده‌136: درهیچ زمانی طناب‎میانی نبایدبیشتر از هریک از دوطناب کناری آن کشیده‎شود.

ماده‌ 137: رکاب‌های جایگاه کار (پلات فورم) باید از زیر تخته‌های جایگاه عبور کرده و به طور محکم به آنها بسته شوند.

ماده‌ 138: بیش از دو نفر کارگر نباید به طور همزمان بر روی جایگاه داربست معلق با راه‌اندازی دستی کار نمایند.

ماده‌ 139: در مواقعی که داربست معلق به راه اندازی دستی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، باید به بدنه ساختمان بسته شود یا به سطح زمین پایین آورده شده و ابزار کار و مصالح از روی آن برداشته شود.

ماده‌ 140: داربست معلق با راه اندازی دستی قبل از بکارگیری باید به وسیله دو بار بارگیری آزمایشی در مسافت کوتاه آزمایش شود.

در داربست‌های معلق با راه اندازی دستی که کارگران بر روی جایگاه آن به طور نشسته کار می‌‌کنند،‌باید وسایلی پیش بینی شود که جایگاه را حداقل در فاصله 45 سانتیمتر بدنه ساختمان نگهدارد تا هنگام‎تکان خوردن داربست، مانع برخوردزانوهای‎کارگران با‎دیوار گردد.

داربست‌های معلق با راه اندازی ماشینی

ماده142: تیرهای پیش‎آمده باید بامقررات مواد125تا128 و ماده130مطابقت‎داشته باشند.

ماده‌ 143: در داربست معلق با راه اندازی ماشینی نباید از کیسه‌های شن یا وزنه‌های تعادل به عنوان وسایل نگهدارنده و مهار تیرهای پیش آمده استفاده شود.

ماده‌ 144: فقط کابل‌های آویز فولادی که با مقررات ماده 131 (ب) منطبق باشند، باید در داربست‌های معلق با راه اندازی ماشینی بکار برده شوند.

ماده‌ 145:طول کابل‌های تعلیق باید به اندازه‌ای باشد که در وضعیتی که جایگاه در پایین‌ترین حد خود قرار دارد، حداقل دو دور کابل روی هر استوانه باقی بماند.

ماده‌ 146: انتهای کابل‎های تعلیق باید به طور مطمئنی به وسیله گیره‌ها یا سایر وسایل موثر به ماشین بالابر بسته شوند.

ماده‌ 147: ماشین‌های بالابر داربست باید طوری ساخته و نصب گردند که بخش متحرک آنها برای بازرسی به آسانی در دسترس باشد.

ماده‌ 148: بدنه ماشین‌های بالابر باید به وسیله پیچ‌ها یا وسایل موثر دیگر به طور مطمئنی به تکیه‌گاه‌ها و دستک‌های جایگاه متصل شود.

ماده‌ 149: وینچ‌ها در داربست‌های معلق باید:

الف از نوع متوقف کننده اتوماتیک باشند یا

ب به ضامن، گیره (شیطانک) و یا وسیله قفل کننده موثر دیگر مجهز باشند، به طوری که جایگاه را بتوان در هر سطحی به طور اطمینان بخشی متوقف نمود و مواقعی که از کنترل دست رها می‌‌شود، گیره به طور اتوماتیک عمل کند. همچنین زمانی که گیره قبل از پایین آوردن جایگاه، لزوماً از قید رها می‌‌شود، یک وسیله مناسب ایمنی باید فراهم باشد تا از برگشت وینچ جلوگیری نماید.

ماده‌ 150: شستی یا اهرم راه اندازی ماشین بالابر باید به ترتیبی باشد که وقتی فشار دست از روی آن رها می‌‌شود، موتور فوراً متوقف شده و به طور اطمینان بخشی جایگاه را نگهدارد.

ماده‌ 151: قسمت‌های متحرک ماشین بالابر باید حداقل یک بار در هفته بازرسی شود.

ماده‌ 152: زمانی که ماشین بالابر جابجا می‌‌شود، باید قبل از اینکه مجدداً بکار گرفته شود، مورد بازرسی و معاینه کامل قرار گیرد.

ماده‌ 153: جایگاه‌های کار باید با مقررات ماده 135 منطبق باشند.

ماده‌ 154:  طول جایگاه‌های کار نباید از 8 متر و عرض آنها از 5/1 متر تجاوز نماید.

ماده‌ 155:  در مواقعی که کارگران بر روی داربست‌های معلق سنگین کار می‌‌نمایند، ایمنی کابل‌های تعلیق باید به وسیله قفل کردن وینچ‌ها یا طرق موثر دیگر تامین گردد.

ماده‌ 156: باید از تکان خوردن یا برخورد داربست‌های معلق به بدنه ساختمان به وسیله قیدها، نرده‌های حایل و غیره جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 157: وقتی که از داربست‌ معلق با راه اندازی ماشینی استفاده نمی‌شود، باید:

الف کلیه ابزارها و سایر وسایل قابل حمل از روی آن برداشته شوند.

ب در محل خود به طور اطمینان بخشی ثابت شده و یا به سطح زمین پایین آورده شود.

داربست دیوارکوب (Bracket Scaffolds)

تعریف: داربست دیوار کوب تشکیل می‌‌شود از یک سکوی کار که به شکل بالکن و به وسیله تکیه گاه‌های گونیا شکل به بدنه ساختمان متصل و مهار می‌‌گردد.

ماده158: تکیه‌گاه‌های داربست دیوارکوب باید دارای مقاومت کافی و از جنس فلز مناسب بوده و به طور اطمینان بخشی به وسیله پیچ و مهره و واشر به بدنه ساختمان مهار گردند.

ماده‌ 159: داربست دیوارکوب فقط باید مورد استفاده کارگرانی از قبیل درودگران، رنگ‌کاران و برق کاران که به لوازم و تجهیزات سنگینی احتیاج ندارند، قرار گیرد.

ماده‌ 160: عرض سکوی کار داربست دیوار کوب نباید از 75 سانتیمتر بیشتر باشد.

ماده‌ 161: تکیه گاه‌های داربست دیوارکوب باید به گونه‌ای طراحی شوند تا حداقل در مقابل 175 کیلوگرم بار وارده به قسمت جلو آن مقاومت نمایند.

ماده‌ 162:  فاصله بین تکیه گاه‌های داربست دیوارکوب نباید از 3 متر تجاوز نماید.

داربست‌ نردبانی‌

ماده‌ 163: داربست‌‌ نردبانی‌ فقط‌ باید برای‌ کارهای‌ سبکی‌ به‌ کار روند که‌ در آنها از مصالح‌ کمی‌ استفاده‌ می‌شود و بطور کلی باید برای انجام کار مورد نظر مناسب باشد (مانند رنگ‌‎کاری‌، گچ کاری و امثال آن)

ماده‌ 164: نردبان‌های دو طرفه‌ای که برای پایه‌های داربست نردبانی بکار می‌‌روند ضمن آنکه باید دارای مقاومت و استحکام کافی باشند، باید دارای یکی از دو شرط زیر نیز باشند:

الف‌ - یا در عمقی از زمین فرو رفته باشند که بادر نظر گرفتن نوع خاک تعیین می‌‌شود.

ب یا به شیوه‌ای روی زیر پایه‌ای‎ها یا تخته‌هایی قرار داده شوند که هر دو پایه هر نردبان روی سطح تراز قرار گیرند. همچنین پایه‌های آنها به طور محکمی مهار گردند تا از لغزیدنشان جلوگیری شود.

ماده‌ 165: در مواردی‌ که‌ از نردبان‌ دو طرفه‌ برای‌ ایجاد داربست‌ استفاده‌ می‌شود نباید ارتفاع‌ داربست‌ از 5/2 متر بیشتر باشد همچنین تخته جایگاه باید در سطح تراز قرار داده شده و از پله سوم بالای نردبان‌ها بالاتر قرار نگیرد.

ماده‌ 166: از داربست‌ نردبانی نباید در هر زمان بیش از یک نفر استفاده نمایند.

بخش دوم - نردبان

ماده‌ 167: پایه‌ها و پله‌های نردبان چوبی باید از چوب مرغوب ساخته شده والیاف چوب در جهت طول قطعات باشند. همچنین اجزاء نردبان باید فاقد هرگونه عیب و ایراد ظاهری از قبیلا ترک، شکستگی و پوسیدگی باشد.

ماده‌ 168: پله‌های نردبان چوبی باید به صورت کام و زبانه به طور محکم به پایه‌ها متصل گردیده باشند از بکار بردن نردبان چوبی که پله‌های آن فقط به وسیله میخ و پیچ به پایه‌های متصل شده باشند، باید خودداری گردد.

ماده‌ 169: پله‌های نردبان فلزی باید عاج دار باشند تا از لغزش پا بر روی آنها پیشگیری بعمل آید.

ماده‌ 170: نردبان دو طرفه باید مجهز به ضامن یا قیدی باشد که از باز شدن بیش از حد پایه‌ها جلوگیری نماید. ضمناً در حالت باز نباید ارتفاع آن از 3 متر بیشتر باشد.

ماده‌ 171: طول نردبان یک طرفه قابل حمل نباید از ده متر تجاوز نماید.

ماده‌ 172: پله‌ها و پایه‌های نردبان باید از مواد روغنی و لغزنده عاری باشند.

ماده‌ 173: از رنگ کردن نردبان چوبی که باعث پوشیده شدن نواقص آن می‌‌گردد، باید خودداری بعمل‎آید و برای محافظت آن از پوسیدگی، باید از موادمحافظ شفاف‎استفاده شود.

ماده‌ 174: نردبان‌های فلزی باید به وسیله ضد زنگ یا مواد مناسب دیگر در مقابل خوردگی و زنگ زدگی محافظت شوند، مگر آنکه از فلزات زنگ نزن از قبیل آلومینیوم ساخته شده باشند.

ماده‌ 175:  نردبانی که روی یک پایه تک به وسیله اتصال چوب‌های افقی ساخته شود، نباید مورد استفاده قرار گیرد.

ماده‌ 176:  دو نردبان کوتاه نباید بهم متصل و به جای نردبان بلند بکار برده شوند.

ماده‌ 177: از افزودن ارتفاع نردبان به وسیله قرار دادن جعبه یا بشکه و نظایر آن در زیر پایه‌های نردبان باید خودداری بعمل آید.

ماده‌ 178:  نردبان دو طرفه نباید با جمع کردن دو ضلع آن بر روی هم، به جای نردبان یک طرفه بکار برده شود.

ماده‌ 179: لوله‌های بالای نردبان دو طرفه باید در فواصل مناسب روغنکاری شوند تا حرکت آنها به آسانی انجام و از شکسته شدن آنها جلوگیری بعمل آید.

ماده‌180:  از نردبانی که پله‌های آن در رفته‎و‎معیوب است و یا فاقد یک‎پله است و یا اینکه پایه‌های آن دارای نقص، ترک و شکستگی است. به هیچ وجه نبایستی استفاده نمود چنانچه نردبان قابل تعمیر نیست، باید فوراً آن را معدوم نمود تا مورد استفاده کسی قرار نگیرد.

ماده‌ 181: در نردبان‌های ثابت برای هر 9 متر ارتفاع باید یک پاگرد پیش‌بینی گردد و هر قطعه از نردبان که حد فاصل دو پاگرد است باید به نحوی قرار گیرد که در امتداد قطعه قبلی نباشد.

ماده‌ 182:  نردبان نباید در جلوی دری که باز می‌‌شود قرار داده شود، مگر آنکه در قبلاً به طور محکم بسته و قفل شده باشد.

ماده‌ 183:  در جایی که رفت و آمد زیاد است و همچنین در ساختمان‌های بیش از دو طبقه، باید برای بالا رفتن و پایین آمدن از نردبان‌های جداگانه استفاده شود.

ماده‌ 184: از یک نردبان نباید در هر زمان بیش از یک نفر استفاده نماید.

ماده‌ 185:  در هنگام استقرار نردبان، باید فاصله بین پایه نردبان تا پای دیوار تقریباً در حدود یک چهارم طول نردبان اختیار شود.

ماده‌ 186: در مواردی که امکان تکیه دادن و استقرار نردبان با شیب مناسب و ایمن وجود نداشته باشد، باید برای جلوگیری از حرکت نردبان، تکیه گاه یا پایه آن به طور محکم بسته و یا مهار شود.

ماده187: چنانچه نردبان درمحلی که احتمال لغزش دارد، قرار داده شود، باید به وسیله گوه یا کفشک‎لاستیکی شیاردار یا‎سایروسایل و موانع‎مشابه، ازلغزش پایه‌ها برروی‎زمین جلوگیری بعمل آید. همچنین تکیه گاه نردبان در قسمت بالا نیز باید دارای استحکام لازم باشد.

ماده‌ 188: طول نردبان باید طوری انتخاب شود که پس از استقرار صحیح آن، انتهای فوقانی آن حدود یک متر از کف محلی که کارگر در آن پیاده می‌‌شود،‌بالاتر بوده و این قسمت اضافی فاقد پله باشد. ضمناً قسمت اضافی می‌‌تواند فقط دارای یک ضلع باشد.

ماده‌ 189: از تکیه دادن نردبان به ستون استوانه‌ای، از قبیل لوله فلزی یا تیرچوبی و غیره و همچنین نبش دیوار باید جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 190: کارگران را نباید به بالا بردن و پایین آوردن بارهای سنگین یا حجیم به وسیله نردبان وادار نمود.

ماده‌ 191: بالا بردن آسفالت یا قیرداغ به وسیله نردبان مجاز نمی‌باشد.

 

فصل‌ پنجم -‌ تخریب‌

 بخش‌ اول‌ - عملیات‌ مقدماتی‌ تخریب‌

ماده‌ 192: قبل‌ از اینکه‌ عملیات‌ تخریب‌ شروع‌ شود، باید بازدید دقیقی‌ از کلیه‌ قسمت‌های‌ ساختمان‌ در دست‌ تخریب‌ بعمل‌ آمده‌ و در صورت‌ وجود قسمت‌های‌ خطرناک‌ و قابل‌ ریزش‌، اقدامات‌ احتیاطی‌ از قبیل‌ نصب‌ شمع‌، سپر و حایل‌ و ستون‌های‌ موقتی‌ جهت‌ مهار آن‌ قسمت‌ها‌ بعمل‌ آید.

ماده‌ 193: قبل‌ از شروع‌ کار، جریان‌ برق‌، گاز، آب‌ و سایر خدمات‌ مشابه‌ با اطلاع‌ و نظارت‌ سازمان‌های‌ مربوطه‌ به‌ طور مطمئن‌ قطع‌ و در صورت‌ نیاز به‌ برقراری‌ موقت‌ آنها، این‌ عمل‌ نیز باید با موافقت‌ و نظارت‌ سازمان‌های‌ ذیربط‌ و رعایت‌ کلیه‌ احتیاطات‌ و مقررات‌ ایمنی‌ مربوطه‌ انجام‌ گردد.

ماده‌ 194: منطقه‌ خطر در اطراف‌ ساختمان‌ در دست‌ تخریب‌ باید کاملاً محصور و علامات‌ خطر و هشدار دهنده‌ نصب‌ گردد و از ورود افراد غیرمسئول‌ به‌ منطقه‌ محصور شده‌ جلوگیری‌ بعمل‌ آید.

ماده‌ 195: در هنگام‌ شب‌، مرز منطقه‌ محصور شده‌ باید با نصب‌ چراغ‌های‌ قرمز و یا علایم‌ مشخصه‌ دیگر از قبیل‌ تابلوهای‌ شبرنگ‌ و غیره‌ مشخص‌ گردد.

ماده‌ 196: کلیه‌ راه‌های‌ ورودی‌ و خروجی‌ ساختمان‌ در دست‌ تخریب‌ به‌ جز راهی‌ که‌ برای‌ عبور و مرور کارگران‌ و افراد مسئول‌ درنظر گرفته‌ شده‌، باید مسدود گردد.

 ماده‌ 197: کلیه‌ شیشه‌های‌ موجود در درها و پنجره‌ها باید قبل‌ از شروع‌ عملیات‌ تخریب‌، درآورده‌ شده‌ و در محل‌ مناسبی‌ انبار گردد.

 بخش‌ دوم‌ - اصول‌ کلی‌ تخریب‌

ماده‌ 198: عملیات‌ تخریب‌ باید از بالاترین‌ قسمت‌ یا طبقه‌ شروع‌ و به‌ پایین‌ترین‌ قسمت‌ یا طبقه‌ ختم‌ گردد، مگر در موارد خاصی‌ که‌ تخریب‌ به‌ طور یکجا و استفاده‌ از مواد منفجره‌ در فونداسیون‌ و از راه‌ دور با رعایت‌ کلیه‌ احتیاطات‌ و مقررات‌ ایمنی‌ مربوطه‌ و کسب‌ مجوزهای‌ لازم‌ انجام‌ و یا از طریق‌ کشیدن‌ با کابل‌ و واژگون‌ کردن‌ و یا از طریق‌ ضربه‌ زدن‌ با وزنه‌های‌ در حال‌ نوسان‌ انجام‌ شود.

ماده‌ 199: در مواردی‌ که‌ عمل‌ تخریب‌ از طریق‌ کشش‌ و واژگون‌ کردن‌ انجام‌ می‌شود، باید از کابل‌های‌ فلزی‌ محکم‌ استفاده‌ شده‌ و کلیه‌ کارگران‌ و افراد مسئول‌ در فاصله‌ مناسب‌ و مطمئن‌ و کاملاً دور از منطقه‌ خطر مستقر‌ شوند.

ماده‌ 200: در مواردی‌ که‌ از وزنه‌های‌ در حال‌ نوسان‌ برای‌ تخریب‌ استفاده‌ می‌شود باید در اطراف‌محل‌ اصابت‌ وزنه،‌ میدان‎عملی‌ به‌ عرض5/1برابر ارتفاع‌ ساختمان‌ درنظر گرفته‌ شود.

ماده‌ 201: وزنه‌های‌ در حال‌ نوسان‌ مذکور در ماده‌ فوق‌ باید به‌ ترتیبی‌ کنترل‌ گردند که‌ به‌ جز ساختمان‌ در دست‌ تخریب‌ به‌ جای‌ دیگر اصابت‌ ننمایند.

ماده‌ 202: از تخریب‌ قسمت‌هایی‌ از ساختمان‌ که‌ باعث‌ تخریب‌ و ریزش‌ ناگهانی‌ قسمت‌های‌ دیگر ساختمان‌ گردد باید جلوگیری‌ به‌ عمل‌ آید.

ماده‌ 203: در پایان‌ کار روزانه‌، قسمت‌های‌ دردست‌ تخریب‌ نباید در شرایط‌ ناپایداری‌ که‌ در برابر فشار باد یا ارتعاشات‌ آسیب‌پذیر باشند، رها گردند.

ماده‌ 204: مصالح‌ و مواد حاصل‌ از تخریب‌ هر قسمت‌ یا طبقه‌ باید به‌ موقع‌ به‌ محل‌ مناسبی‌ منتقل‌ گردد و از انباشته‌ شدن‌ آن‌ به‌ ترتیبی‌ که‌ مانع‌ از انجام‌ کار شده‌ و یا استحکام‌ طبقات‌ پایین‌تر را به‌ خطر اندازد، جلوگیری‌ به‌ عمل‌ آید.

ماده‌ 205: میخ‌های‌ موجود در تیرها و تخته‌های‌ حاصل‌ از تخریب‌ باید بلافاصله‌ به‌ داخل‌ چوب‌ فرو کوبیده‌ و یا کشیده‌ شوند.

ماده‌ 206: در صورت‌ لزوم‌، جهت‌ جلوگیری‌ از پخش‌ گرد و غبار ناشی‌ از تخریب‌، باید در فواصل‌ زمانی‌ مناسب‌ قسمت‌های‌ دردست‌ تخریب‌ به‌ وسیله‌ آب‌ فشان‌ مرطوب‌ گردد.

ماده‌ 207: کلیه‌ پرتگاه‌ها و دهانه‌های‌ موجود در کف‌ طبقات‌ و سایر قسمت‌ها به‌ استثناء دهانه‌هایی‌ که‌ برای‌ حمل‌ و انتقال‌ مواد و مصالح‌ حاصل‌ از تخریب‌ و یا لوازم‌ کار مورد استفاده‌ قرار می‌گیرند، باید به‌ وسیله‌ نرده‌ یا حفاظ‌های‌ مناسب‌ محصور یا پوشانده‌ شوند.

ماده‌ 208: در محوطه‌ تخریب‌ باید گذرگاه‌های‌ مطمئنی‌ برای‌ عبور و مرور کارگران‌ درنظر گرفته‌ شود. این‌ گذرگاه‌ها باید روشن‌ و فاقد هرگونه‌ مانع‌ باشد.

ماده‌ 209: به‌استثناء پلکان‌ها، راهروها و نردبان‌ها و درهایی‌ که‌ برای‌ استفاده‌ کارگران‌ بکار می‌رود باید کلیه‌ راه‌های‌ ارتباطی‌ دیگر ساختمان‌ در تمام‌ مدت‌ تخریب‌ مسدودگردد.

ماده‌ 210: در محل‎های ورود و خروج کارگران به ساختمان مورد تخریب، باید راهروهای سرپوشیده با حداقل سه متر طول و عرض نیم متر بیش از عرض درب ورودی ساخته شود تا از سقوط مصالح بر روی آنان جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 211: مصالح‌ ساختمانی‌ نباید به‌ وسیله‌ سقوط‌ آزاد به‌ خارج‌ پرتاب‌ شود، مگر آنکه‌ پرتاب‌ از داخل‌ کانال‌های‌ چوبی‌ یا فلزی‌ انجام‌ گیرد.

ماده‌ 212: کانال‌های‌ چوبی‌ یا فلزی‌ که‌ برای‌ هدایت‌ مصالح‌ به‌ خارج‌ به‌ کار می‌رود چنانچه‌ بیش‌ از 45 درجه‌ شیب‌ داشته‌ باشد باید‌ از چهار طرف‌ کاملاً مسدود باشد، به‌ استثنای‌ دهانه‌هایی‌ که‌ برای‌ ورود و خروج‌ مصالح‌ تعبیه‌ گردیده‌ است‌.

ماده‌ 213: دهانه‌ خارجی‌ کانال‌های‌ چوبی‌ یا فلزی‌ باید مجهز به‌ دریچه‌ محکمی‌ بوده‌ و در هنگام‌ کار به‌ وسیله‌ یک‌ نفر کارگر مراقبت‌ شود و در سایر مواقع‌ درب‌ آن‌ مسدود باشد. همچنین‌ در ابتدای‌ کانال‌های‌ مزبور نیز باید تدابیر و احتیاطات‌ لازم‌ برای‌ جلوگیری‌ از سقوط‌ اتفاقی‌ کارگران‌ به‌ داخل‌ دهانه‌ ورودی‌ به‌ کار برده‌ شود.

ماده‌ 214: محل‌ نگهداری‌ ابزار و وسایل‌ ساختمانی‌ و ساختمان‌های‌ موقت‌ کارگران‌ باید در جایی‌ قرار داشته‌ باشند که‌ در معرض‌ خطر ریزش‌ و یا سقوط‌ مصالح‌ و مواد حاصل‌ از تخریب‌ نباشند.

بخش‌ سوم‌ - تخریب‌ و برچیدن‌ دیوارها

ماده‌ 215: دیوار یا قسمتی‌ از دیوار که‌ ارتفاع‌ آن‌ بیش‌ از 22 برابر ضخامت‌ آن‌ است‌، نباید بدون‌ مهارهای‌ جانبی‌ آزاد بماند.

ماده‌ 216: برای‌ خراب‌ کردن‌ و برچیدن‌ دیوارهای‌ نازک‌ و مرتفع‌ و فاقد استحکام‌ کافی‌ به‌ طریق‌ دستی‌ باید از داربست‌ استفاده‌ شود.

ماده‌ 217: در مواردی‌ که‌ دیوار از طریق‌ وارد آوردن‌ نیرو و فشار تخریب‌ می‌گردد، باید کلیه‌ کارگران‌ و افراد از منطقه‌ ریزش‌ دور نگهداشته‌ شوند.

ماده‌ 218: قبل‌ از خراب‌ کردن‌ هر یک‌ از دیوارهای‌ داخلی‌ یا خارجی‌ باید سوراخ‌ها‌ و دهانه‌هایی‌ که‌ تا فاصله‌ سه‌ متر از محل‌ تخریب‌ در کف‌ طبقه‌ قرار دارند، به‌ وسیله‌ مصالح‌ مقاوم‌ به‌ ابعاد کافی‌ پوشانده‌ شوند، مگر آنکه‌ در طبقات‌ پایین‌ مطلقاً کارگری‌ کار نکند و یا راه‌های‌ ورود به‌ این‌ طبقات‌ قبلاً مسدود شده‌ باشد.

ماده‌ 219: دیوارهایی‌ که‌ برای‌ نگهداری‌ خاک‌ زمین‌ یا ساختمان‌های‌ مجاور ساخته‌ شده‌اند، نباید تخریب‌ گردند مگر آن‌که‌ قبلاً آن‌ خاک‌ برداشته‌ شده‌ و یا ساختمان‌ مربوط‌ به‌ وسیله‌ شمع‌ و سپر محافظت‌ شده‌ باشد.

بخش‌ چهارم‌ - تخریب‌ و برچیدن‌ طاق‌ها

ماده220: در طاق‌های‌ ضربی‌ چه‎هنگامی‌ که‎سوراخ‌ درآن‌ ایجاد می‌شود و چه‎هنگام‌ تخریب‌ آن‌ باید آجرها و مصالح‌ بین‌ دو تیرآهن‌ تا تکیه‌ گاه‌های‌ طاق‌ به‌ طور کامل‌ برداشته‌ شود.

ماده‌221: هنگام‌ تخریب‌ طاق‌ پس‌ از برداشتن‌ قسمتی‌ از طاق‌، باید روی‌ تیرآهن‌ یا تیرچه‌ها به‌طور عرضی‌ الوارهایی‌ حداقل‌ به‌ ضخامت‌ 5 سانتیمتر و به‌ عرض‌ 25 سانتیمتر به‌ تعداد کافی‌ گذارده‌ شود تا کارگران‌ بتوانند در روی‌ آنها مستقر شده‌ و به‌ کار خود ادامه‌ دهند.

ماده‌ 222: هنگام‌ تخریب‌ طاق‌، باید طبقه‌ زیر آن‌ به‌ طوری‌ مسدود شود که‌ هیچیک‌ از کارگران‌ نتوانند در آن‌ رفت‌ و آمد کنند.

 بخش‌ پنجم‌ - تخریب‌ و برچیدن‌ اسکلت‌ فلزی‌ ساختمان‌

ماده‌ 223: در صورت‌ استفاده‌ از جرثقیل‌ برای‌ پایین‌ آوردن‌ تیرآهن‌ها و قطعات‌ فولادی‌، مقررات‌ آیین‌ نامه‌ حفاظتی‌ وسایل‌ حمل‌ و نقل‌ و جابجا کردن‌ مواد و اشیاء در کارگاه‌ها باید رعایت‌ گردد.

ماده‌ 224: پس‌ از تخریب‌ و برداشتن‌ طاق‌ اگر نصب‌ جرثقیل‌ ساختمانی‌ روی‌ تیرآهن‌ ضروری‌ باشد باید قبلاً به‌ وسیله‌ الوار تمام‌ اطراف‌ محل‌ نصب‌ جرثقیل‌ به‌ جز قسمتی‌ که‌ برای‌ حمل‌ وسایل‌ و مواد لازم‌ باشد، پوشانده‌ شده‌ و به‌ طرز محکم‌ و مطمئن‌ استقرار یابد.

ماده‌ 225: هنگام‌ پایین‌ آوردن‌ تیرآهن‌های‌ بریده‌ شده‌ به‌ وسیله‌ جرثقیل‌، برای‌ حفظ‌ تعادل‌ و جلوگیری‌ از لنگر بار باید از طناب‌ هدایت‌ کننده‌ نیز استفاده‌ شود.

ماده‌ 226: از آویزان شدن کارگران به کابل دستگاه‌های بالابر یا استقرار آنان روی تیرآهن‌های در حال حمل باید جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 227: هنگام‌ استفاده‌ از جرثقیل‌ برای‌ حمل‌ کپسول‌های‌ اکسیژن‌ و استیلن‌ باید از محفظه‌هایی‌ استفاده‌ شود که‌ این‌ کپسول‌ها به‌ طور مطمئن‌ در آن‌ مستقر شده‌ باشند.

ماده‌ 228: قبل‌ از بریدن‌ تیرآهن‌ باید احتیاط‌های‌ لازم‌ به‌ منظور جلوگیری‌ از نوسانات‌ آزاد تیرآهن‌ بعد از برش‌ بعمل‌ آید تا صدمه‌ای‌ به‌ اشخاص‌ و یا وسایل وارد نیاید.

ماده‌ 229: پایین‌ آوردن‌ تیرآهن‌های‌ بریده‌ شده‌ باید به‌ طور آهسته‌ انجام‌ شود و انداختن‌ آنها از بالا مطلقاً ممنوع‌ است‌.

ماده230: هنگامی‌ که‎تخریب‌ ساختمان‌ فلزی‌ بدون‎استفاده‌ از‎جرثقیل‌ انجام‎می‌گیرد،باید‎قبل‌ از برداشتن‌ تیرآهن‌ها و ستون‌های‌ هر طبقه‌، کف‌ طبقه‌ بلافاصله‌ زیر آن‌ با الوار پوشانیده‌ شود.

 بخش‌ ششم‌ - تخریب‌ دودکش‌های‌ بلند، برج‌ها و سازه‌های‌ مشابه‌

ماده‌ 231: دودکش‌های‌ بلند، برج‌ها و سازه‌های‌ مشابه‌، نباید از طریق‌ انفجار یا واژگونی‌ تخریب‌ شوند، مگر آن‌که‌ قبلاً محدوده‌ حفاظت‌ شده‌ و مطمئنی‌ با وسعت‌ کافی‌ در اطراف‌ آن‌ درنظر گرفته‌ شده‌ باشد.

ماده‌ 232: در صورتی‌ که‌ قرار باشد سازه‌های مذکور در ماده 231 به‌ طریق‌ دستی‌ تخریب‌ گردد، باید از داربست‌ استفاده‌ شود.

ماده‌ 233: به‌ تناسب‌ تخریب‌ سازه‌های‌ مذکور ازبالا به‌ پایین‌ سکوی‌ داربست‌ نیز باید به‌ تدریج‌ پایین‌ آورده‌ شود، به‌ ترتیبی‌ که‌ همواره‌ محل‌ استقرار کارگران‌ مربوطه‌ پایین‌تر از نقطه‌ بالایی‌ سازه‌ بوده‌ و این‌ اختلاف ارتفاع‌ کمتر از 50 سانتیمتر و بیشتر از 150 سانتیمتر نباشد.

ماده234: از ایستادن‌ و استقرار کارگران‌ دربالای‌ سازه‌های‎مذکور بایدجلوگیری‌ به‎عمل‌ آید.

ماده‌ 235: مصالح‌ حاصله‌ از تخریب‌ سازه‌های‌ مورد بحث‌ باید از داخل‌ به‌ پایین‌ ریخته‌ شده‌ و برای‌ جلوگیری‌ از تجمع‌ مصالح‌ باید قبلاً دریچه‌ای‌ در پایین‌ترین‌ قسمت‌ سازه‌ جهت‌ تخلیه‌ آن‌ ایجاد شود.

ماده‌236: تخلیه‌ مصالح‌ مذکور در ماده‎فوق‌، فقط‌ باید پس‌ از توقف‌ کار تخریب‌ انجام‌ شود.

ماده‌ 237: در صورت‌ استفاده‌ از بالابر، تکیه‌ گاه‌ آن‌ باید مستقل‌ از داربست‌ باشد.

 

فصل‌ ششم‌ - گودبرداری‌ و حفاری‌

 بخش‌ اول‌ - عملیات‌ مقدماتی‌ گودبرداری‌ و حفاری‌

ماده238: قبل‌ ازاینکه‌ عملیات‎گودبرداری‌ و حفاری‌ شروع‎شود، اقدامات‌ زیر باید انجام‌ شود.

 الف‌ - زمین‌ مورد نظر از لحاظ‌ استحکام‌ دقیقاً مورد بررسی‌ قرار گیرد.

 ب‌ - موقعیت‌ تاسیسات‌ زیرزمینی‌ از قبیل‌ کانال‌های‌ فاضلاب‌، لوله‌ کشی‌ آب‌، گاز، کابل‌های‌ برق‌، تلفن‌ و غیره‌ که‌ ممکن‌ است‌ در حین‌ انجام‌ عملیات‌ گودبرداری‌ موجب‌ بروز خطر و حادثه‌ گردند و یا خود دچار خسارت‌ شوند، باید مورد شناسایی‌ قرار گرفته‌ و در صورت‌ لزوم‌ نسبت‌ به‌ تغییر مسیر دائم‌ یا موقت‌ و یا قطع‌ جریان‌ آنها اقدام‌ گردد.

ج‌ - در صورتی‌ که‌ تغییر مسیر یا قطع‌ جریان‌ تاسیسات‌ مندرج‌ در بند ب‌ امکان‌پذیر نباشد باید به‌ طرق‌ مقتضی‌ از قبیل‌ نگهداشتن‌ به‌ طور معلق‌ و یا محصور کردن‌ و غیره‌، نسبت‌ به‌ حفاظت‌ آن‌ها اقدام‌ شود.

 د - موانعی‌ از قبیل‌ درخت‌، تخته‌ سنگ‌ و غیره‌ از زمین‌ مورد نظر خارج‌ گردند.

هـ در صورتی‌ که‌ عملیات‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ احتمال‌ خطری‌ برای‌ پایداری‌ دیوارها و ساختمان‌های‌ مجاور در برداشته‌ باشد، باید از طریق‌ نصب‌ شمع‌، سپر و مهارهای‌ مناسب‌ و رعایت فاصله مناسب و ایمن گودبرداری و در صورت لزوم با اجرای سازه‌های نگهبان قبل از شروع عملیات، ایمنی و پایداری آنها تامین گردد.

 بخش‌ دوم‌ - اصول‌ کلی‌ گودبرداری‌ و حفاری‌

ماده‌ 239: اگر در مجاورت‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ کارگرانی‌ مشغول‌ به‌ کار دیگری‌ باشند، باید اقدامات‌ احتیاطی‌ برای‌ ایمنی‌ آنان‌ به‌ عمل‌ آید.

ماده‌ 240: دیواره‌های‌ هر گودبرداری‌ که‌ عمق‌ آن‌ بیش‌ از 120 سانتیمتر بوده‌ و احتمال‌ خطر ریزش‌ وجود داشته‌ باشد، باید به‌ وسیله‌ نصب‌ شمع‌، سپر و مهارهای‌ محکم‌ و مناسب‌ حفاظت‌ گردد، مگر آنکه‌ دیواره‌ها دارای‌ شیب‌ مناسب‌ (کمتر از زاویه‌ پایدار شیب‌ خاکریزی‌) باشند.

ماده‌ 241: در مواردی‌ که‌ عملیات‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ در مجاورت‌ خطوط‌ راه‌ آهن‌، بزرگراه‌ها و یا مراکز و تاسیساتی‌ که‌ تولید ارتعاش‌ می‌نماید، انجام‌ شود باید تدابیر احتیاطی‌ از قبیل‌ نصب‌ شمع‌، سپر و مهارهای‌ مناسب‌ برای‌ جلوگیری‌ از خطر ریزش‌ اتخاذ گردد.

ماده‌ 242: مصالح‌ حاصل‌ از گودبرداری‌ و حفاری‌ نباید به‌ فاصله‌ کمتر از نیم‌ متر از لبه‌ گود ریخته‌ شود. همچنین‌ این‌ مصالح‌ نباید در پیاده‌ روها و معابر عمومی‌ به‌ نحوی‌ انباشته‌ شود که‌ مانع‌ عبور و مرور گردد.

ماده‌ 243: دیواره‌های‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ در موارد ذیل‌ باید دقیقاً مورد بررسی‌ و بازدید قرار گرفته‌ و در نقاطی‌ که‌ خطر ریزش‌ بوجود آمده‌ است‌، وسایل‌ ایمنی‌ نصب‌ و یا نسبت به تقویت آنها اقدام‌ گردد.

 الف‌ - بعد از یک‌ وقفه‌ 24 ساعته‌ یا بیشتر در کار.

 ب‌ - بعد از هرگونه‌ عملیات‌ انفجاری‌.

 ج‌ - بعد از ریزش‌های‌ ناگهانی‌.

 د - بعد از صدمات‌ اساسی‌ به‌ مهارها.

هـ بعد از یخبندان‌های‌ شدید.

 و بعد از باران‌های‌ شدید.

ماده‌ 244: در محل‌هایی‌ که‌ احتمال‌ سقوط‌ اشیاء به‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ وجود دارد، باید موانع‌ حفاظتی‌ برای‌ جلوگیری‌ از وارد شدن‌ آسیب‌ به‌ کارگران‌ پیش‌بینی‌ گردد. همچنین‌ برای‌ پیشگیری‌ از سقوط‌ کارگران‌ و افراد عابر به‌ داخل‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ نیز باید اقدامات‌ احتیاطی‌ از قبیل‌ محصور کردن‌ محوطه‌ گودبرداری‌، نصب‌ نرده‌ها،‌ موانع‌، وسایل کنترل مسیر، علایم‌ هشدار دهنده‌ و غیره انجام‌ شود.

ماده‌ 245: شب‌ها در کلیه‌ معابر و پیاده‌روهای‌ اطراف‌ محوطه‌ گودبرداری‌ و حفاری‌ باید روشنایی‌ کافی‌ تامین‌ شود و همچنین‌ علایم‌ هشدار دهنده‌ شبانه‌ از قبیل‌ چراغ‌های‌ احتیاط‌، تابلوهای‌ شبرنگ‌ و غیره‌ در اطراف‌ منطقه‌ محصور شده‌ نصب‌ گردد، به طوری که کلیه عابران و رانندگان وسایل نقلیه از فاصله کافی و به موقع متوجه خطر گردند.

ماده‌ 246: قبل‌ از قراردادن‌ ماشین‌ آلات‌ و وسایل‌ مکانیکی‌ از قبیل‌ جرثقیل‌، بیل‌ مکانیکی‌، کامیون‌ و غیره‌ و یا انباشتن‌ خاک‌های‌ حاصل‌ از گودبرداری‌ و حفاری‌ و مصالح‌ ساختمانی‌ در نزدیکی‌ لبه‌های‌ گود، باید شمع‌، سپر و مهارهای‌ لازم‌ جهت‌ افزایش‌ مقاومت‌ در مقابل‌ بارهای‌ اضافی‌ در دیواره‌ گود نصب‌ گردد.

ماده‌ 247: در صورتی‌ که‌ از وسایل‌ بالابر برای‌ حمل‌ خاک‌ و مواد حاصل‌ از گودبرداری‌ و حفاری‌ استفاده‌ شود، باید پایه‌های‌ این‌ وسایل‌ به‌ طور محکم‌ و مطمئن‌ نصب‌ گردیده‌ و خاک‌ و مواد مذکور نیز باید با محفظه‌های ایمن‌ و مطمئن‌ بالا آورده‌ شود.

ماده‌ 248: هرگاه‌ دیواری‌ جهت‌ حفاظت‌ یکی‌ از دیواره‌های‌ گودبرداری‌ مورد استفاده‌ قرار گیرد باید به‌ وسیله‌ مهارهای‌ لازم‌ پایداری‌ آن‌ تامین‌ شود.

ماده‌249: درصورتی‌ که‌ ازموتورهای‌ احتراق‌ داخلی‌ درداخل‌ گود استفاده‌ شود، باید با اتخاذ تدابیر فنی‌، گازهای‌ حاصله‌ از کار موتور به‌ طور موثر از منطقه‌ کار کارگران‌ تخلیه‌ گردد.

ماده‌ 250: چنانچه‌ وضعیت‌ گود یا شیار به‌ نحوی‌ است‌ که‌ روشنایی‌ کافی‌ با نور طبیعی‌ تامین‌ نمی‌شود باید جهت‌ جلوگیری‌ از حوادث‌ ناشی‌ از فقدان روشنایی،‌ از منابع‌ نور مصنوعی‌ استفاده‌ شود.

ماده‌ 251: درصورتی‌ که‌ احتمال‌ نشت‌ و تجمع‌ گازهای‌ سمی‌ و خطرناک‌ در داخل‌ کانال وجود داشته‌ باشد باید با اتخاذ تدابیر فنی‌ و نصب‌ وسایل‌ تهویه‌، هوای‌ منطقه‌ تنفسی‌ کارگران‌ به‌ طور موثر تهویه‌ گردد. همچنین در صورت تجمع آب در کانال باید نسبت به تخلیه آن اقدام شود.

ماده‌ 252: درمواردی‌ که‌ حفاری‌ در زیر پیاده‌ روها ضروری‌ باشد، باید جهت‌ پیشگیری‌ از خطر ریزش‌ اقدامات‌ احتیاطی‌ از قبیل‌ نصب‌ مهارهای‌ مناسب‌ با استقامت‌ کافی‌ انجام‌ و با نصب‌ موانع‌، نرده‌ها و علایم‌ هشداردهنده‌، منطقه‌ خطر به‌ طور کلی‌ محصور و از عبور و مرور افراد جلوگیری‌ به‌ عمل‌ آید.

ماده‌ 253: در گودها و شیارهایی‌ که‌ عمق‌ آن‌ها از یک‌ متر بیشتر باشد، نباید کارگران‌ را به‌ تنهایی‌ به کار گمارد.

ماده‌254: درحفاری‌ با بیل‌ و کلنگ‌ بایدکارگران‌ به‎فاصله‌ کافی‌ ازیکدیگر به‎کار‎گمارده‌ شوند.

ماده‌ 255: در شیارهای‌ عمیق‌ و طولانی‌ که‌ عمق‌ آنها بیش‌ از یک‌ متر باشد، باید به‌ ازاء حداکثر هر سی‌ متر طول‌، یک‌ نردبان‌ کار گذارده‌ شود. لبه‌ بالایی‌ نردبان‌ باید تا حدود یک متر بالاتر از لبه‌ شیار ادامه‌ داشته‌ باشد.

 بخش‌ سوم‌ - راه‌های‌ ورود و خروج‌ به‌ محل‌ گودبرداری‌ و حفاری‌

ماده‌ 256: برای‌ رفت‌ و آمد کارگران‌ به‌ محل‌ گودبرداری‌ باید راه‌های‌ ورودی‌ و خروجی‌ مناسب‌ و ایمن‌ در نظر گرفته‌ شود. در محل‌ گودهایی‌ که‌ عمق‌ آن‌ بیش‌ از 6 متر باشد، باید برای‌ هر شش‌ متر یک‌ سکو یا پاگرد برای‌ نردبان‌ها، پله‌ها و راه‌های‌ شیب‌ دار پیش‌بینی‌ گردد. این‌ سکوها یا پاگردها و همچنین‌ راه‌های‌ شیب‌ دار و پلکان‌ها باید به‌ وسیله‌ نرده‌های‌ مناسب‌ محافظت‌ شوند.

ماده‌ 257: عرض‌ معابر و راه‌های‌ شیب‌ دار ویژه‌ وسایل‌ نقلیه‌ نباید کمتر از چهارمتر باشد و در طرفین‌ آن‌ باید موانع‌ محکم‌ و مناسبی‌ نصب‌ گردد. در صورتی‌ که‌ این‌ حفاظ‌ از چوب‌ ساخته‌ شود. قطر آن‌ نباید از بیست‌ سانتیمتر کمتر باشد.

ماده‌ 258: در محل‌ گودبرداری‌ باید یک‌ نفر نگهبان‌ مسئول‌ نظارت‌ بر ورود و خروج‌ کامیون‌ها و ماشین‌آلات‌ سنگین‌ باشد و نیز برای‌ آگاهی‌ کارگران‌ و سایر افراد، علایم‌ هشداردهنده‌ در معبر ورود و خروج‌ کامیون‌ها و ماشین‌ آلات‌ مذکور نصب‌ گردد.

ماده‌ 259: راه‌های‌ شیب‌ دار و معابری‌ که‌ در زمین‌های‌ سخت‌ (بدون‌ استفاده‌ از تخته‌های‌ چوبی‌) ساخته‌ می‌شود باید بدون‌ پستی‌ و بلندی‌ و ناهمواری‌ باشد.

ماده‌ 260: افرادی که در عملیات گودبرداری و حفاری بکار گرفته می‌‌شوند، باید دارای تجربه کافی بوده و همچنین افراد ذیصلاح بر کار آنان نظارت نمایند.

بخش چهارم حفر چاه‌های آب و فاضلاب با وسایل دستی

ماده‌ 261: کلیه پیمانکاران چاه کن باید دارای وسایل و ابزار کار سالم و بدون نقص و همچنین وسایل حفاظت فردی طبق ضوابط آیین نامه حفاظتی حفر چاه‌های دستی و آیین نامه وسایل حفاظت انفرادی، به ویژه کلاه ایمنی، پمپ هوادهی، چکمه لاستیکی، کمربند ایمنی و طناب نجات باشند و این وسایل را در اختیار کارگران خود قرار داده و در مورد کاربرد صحیح آن نظارت نمایند.

ماده‌ 262: افرادی که در عملیات حفر چاه‌های آب و فاضلاب بکار گرفته می‌‍‌شوند، باید دارای تجربه کافی در این امر بوده و پیمانکاران مربوطه بر کار آنان نظارت نمایند.

ماده‌ 263: در انتخاب محل حفر چاه فاضلاب باید موقعیت چاه‌های فاضلاب قدیمی مورد توجه قرار گرفته و فاصله چاه جدید با چاه قدیم با نظر مهندس ناظر و صاحب کار و یا پیمانکار اصلی صاحب کار به اندازه‌ای درنظر گرفته شود که خطر ریزش و مرتبط شدن خودبخود دو چاه وجود نداشته باشد و یا قبل از شروع حفاری، نسبت به تخلیه چاه فاضلاب قدیمی و پر کردن آن با خاک و شفته یا مصالح مناسب دیگر اقدام گردد.

ماده‌ 264: در هر مرتبه ورود مقنی به چاه، باید بررسی لازم از نظر وجود گازهای سمی و خطرناک و همچنین کمبود اکسیژن بعمل آید.

ماده‌ 265: برای پیشگیری از خطرات و عوارض مربوط به کمبود اکسیژن و وجود گازهای زیان آور و خطرناک، باید به وسیله پمپ هوادهی نسبت به تهویه هوای چاه اقدام گردد و چنانچه شرایط کار به نحوی باشد که اقدام فوق کافی و موثر نباشد، باید کارگر مقنی به ماسک تنفسی با هوای فشرده و لوله خرطومی مجهز گردد.

ماده‌ 266: مقنی قبل از ورود به چاه باید طناب نجات و کمربند ایمنی را به خود بسته و انتهای آزاد طناب نجات را در بالای چاه در نقطه ثابتی محکم نموده باشد.

ماده‌ 267: پس از خاتمه کار روزانه، دهانه چاه باید به وسیله صفحات محکم، مقاوم و مناسب به نحو ایمن پوشانده شده و علامت گذاری شود.

ماده‌ 268: دهانه چاه باید به عمق حداقل 5/1 متر با آجر و ملات سیمان طوقه چینی شده و در خاتمه عملیات طوری مسدود و پوشانده شود که مقاومت کافی در برابر بارهای وارده و نیز عوامل جوی داشته باشد، همچنین در زمین‌هایی که خاک دستی ریخته شده باشد، عمل طوقه چینی باید بعد از برداشتن خاک دستی انجام شود.

ماده‌ 269: لوله‌های فاضلاب باید از طریق گلدان به چاه مرتبط گردند. همچنین گلدان باید دارای استحکام کافی بوده و نحوه استقرار آن در دهانه چاه به نحوی باشد که بتواند فاضلاب را به طور عمودی و در امتداد محور استوانه چاه هدایت و از ریزش آب به دیواره چاه جلوگیری نماید.

ماده‌ 270: چنانچه دهانه چاه دارای درب باشد، این درب باید مجهز به قفل و بست مناسب و مطمئن باشد.

ماده‌271: برای هرنوع چاه اعم از آب یا فاضلاب باید لوله‎هواکش مناسب پیش‎بینی شود.

ماده‌ 272: محل چاه باید در نقشه نهایی ساختمان دقیقاً مشخص باشد. همچنین در خاتمه عملیات ساختمانی برروی محل‎احداث یا پوشش دهانه‎چاه نیزبایدعلایم‎مشخصه نصب گردد.

ماده‌ 273: در عملیات حفر چاه با وسایل دستی، باید علاوه بر موارد فوق، مفاد آیین نامه و مقررات حفاظتی حفر چاه‌های دستی نیز رعایت گردد.

 

فصل هفتم ساخت و برپا نمودن اسکلت‌های فلزی و بتنی

ماده‌ 274: هنگام برپا نمودن اسکلت فلزی و نصب ستون‌ها، تیرها و خرپاها، تا زمانی که جوشکاری لازم انجام نگردیده و یا حداقل نصف پیچ و مهره‌ها بسته نشده‌اند، نباید کابل نگهدارنده جرثقیل را از آنها جدا نمود.

ماده‌ 275:قبل از نصب تیرآهن بر روی تیرآهن دیگر، تیرآهن زیرین باید صددرصد پیچ و مهره و یا جوشکاری شده باشد.

ماده‌ 276: برای بالا بردن تیرهای آهن و سایر اجزاء اسکلت فلزی، نباید از زنجیر استفاده شود، بلکه باید کابل‌های فلزی یا طناب‌های محکم و مناسب با ضرائب اطمینان مندرج در «آیین نامه وسایل حمل و نقل و جابجا کردن مواد واشیاء در کارگاه‌ها» بکار برده شود. همچنین برای جلوگیری از خمش بیش از حد کابل فلزی، باید چوب یا مواد مناسب دیگری در بین تیرآهن و کابل قرار داده شود.

ماده‌ 277:تیرها و ستون‌ها باید بلافاصله پس از نصب و جوشکاری و یا پیچ و مهره شدن از نظر اطمینان به انجام صحیح و کامل کار، مورد بازدید قرار گیرند.

ماده‌ 278:هنگام بالا بردن تیرآهن و سایر اجزاء اسکلت فلزی به وسیله جرثقیل، باید برای جلوگیری از نوسان شدید آنها و ایجاد حادثه، به وسیله چند رشته طناب و به طور دستی، حرکت آنها را کنترل نمود.

ماده‌ 279: در قسمت‌های مناسبی از اجزاء اسکلت فلزی، باید نقاط اتصال کافی برای قلاب طناب مهار و داربست‌های معلق پیش بینی شود.

ماده‌ 280: در مواقع بارندگی شدید یا وزش بادهای سخت و یا در مواردی که به علت ناکافی بودن روشنایی، احتمال خطر حادثه افزایش می‌‌یابد، باید از ادامه عملیات برپایی اسکلت فلزی جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 281: تیرآهن‌ها و سایر اجزاء اسکلت فلزی در هنگام نصب نباید آغشته به برف، یخ و سایر مواد لغزنده باشند.

ماده‌ 282: هنگام برپا نمودن اسکلت فلزی باید از ورود افراد به داخل منطقه خطر جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 283: جوشکاری الکتریکی اسکلت فلزی به وسیله داربست‌های آویزان که با کابل نگهداری می‌‌شوند، مجاز نمی‌باشد.

ماده‌ 284: کابل‌های دستگاه‌های جوشکاری الکتریکی باید دارای پوشش عایق مطمئن و بدون زدگی باشند.

ماده‌ 285: کلیه اجزاء قالب بتن و هم چنین وسایلی از قبیل جک‌ها، تیرها، شمع‌ها و غیره که برای پایه گذاری، شمع بندی و مهار کردن قالب‌ها مورد استفاده قرار می‌‌گیرند، باید واجداستحکام و مقامت‎کافی‎بوده و باضریب‎ایمنی بارگذاری‎حداقل5/2طراحی و ساخته‎شوند.

ماده‌ 286: قالب بتن باید قبل از بتن ریزی بازدید و نسبت به استحکام و پایداری کلیه اجزاء‌قالب، مهار‌ها و غیره اطمینان حاصل شود تا در موقع بتن ریزی از فرو ریختن قالب پیشگیری بعمل آید.

ماده‌ 287: در موقع برداشتن قالب بتن باید از گرفتن کامل بتن اطمینان حاصل گردد و احتیاط‌های لازم به منظور حفاظت کارگران از خطر احتمالی سقوط بتن یا قالب بعمل آید.

ماده‌ 288:در قسمتی که بتن ریخته می‌‌شود، برای جلوگیری از سقوط چرخ دستی یا فرغون به محل بتن‌ریزی، باید در کناره آن موانعی تعبیه گردد.

ماده‌ 289:هنگامی که کارهای بنایی در طبقات زیرین انجام می‌‌شود، نصب تیرآهن، انجام کارهای بتنی و غیره در طبقات بالاتر در صورتی مجاز خواهد بود که سقف‌های مربوطه به طور کامل زده شده باشند.

ماده‌ 290: دستگاه بتن ساز باید مجهز به ضامن باشد تا در هنگام تمیز کردن دستگاه، از بکار افتادن اتفاقی آن پیشگیری بعمل آید.

ماده‌ 291:عملیات برپا نمودن اسکلت‌های فلزی و همچنین اجرای سازه‌های بتنی از قبیل قالب بندی‌، آرماتوربندی، ساخت و ریختن بتن در قالب‌ها باید توسط اشخاص ذیصلاح انجام شود.

 

فصل هشتم‌ - انبار کردن‌ مصالح‌

ماده‌292: درمواردی‌ که انبارکردن موقت مصالح و نخاله‌های‎ساختمانی‌ درمحل‌ عبور و مرور عمومی‌ یا مجاور آن‎اجتناب ناپذیر باشد، این‎کار با رعایت دقیق مفاد ماده 11 صورت گیرد.

ماده‌ 293: از انبار کردن مصالح ساختمانی در نزدیکی لبه گودبرداری، دهانه چاه یا هر نوع پرتگاه باید جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 294: آجر و سفال‌ نباید با بیش‌ از دو متر ارتفاع‌ انباشته‌ شود و اطراف‌ آن‌ باید با موانع مناسب محصور گردد.

ماده‌ 295: از انباشتن مصالحی از قبیل شن، ماسه، خاک و غیره، در کنار تیغه‌ها باید جلوگیری بعمل آید. هم چنین در صورت انباشتن مصالح مذکور در کنار دیوارها، باید به ترتیبی عمل شود که فشار بیش از حد به دیوار وارد نشود.

ماده‌ 296: انبار شن‌ و ماسه‌ و سنگ‌ باید مرتباً مورد بازدید قرار گیرد تا در اثر برداشتن‌، موجبات‌ ریزش‌ آنها بر روی کارگران و ایجاد حادثه‌ فراهم‌ نگردد.

ماده‌ 297: کیسه‌های‌ سیمان‌ و گچ و غیره‌ نباید بیش‌ از ده‌ ردیف روی هم چیده شوند، مگرآنکه از اطراف به وسایل مطمئن مهار گردند و در این صورت نیز باید در هر پنج ردیف که روی هم چیده می‌‌شوند، یک کیسه از هر طرف عقب نشینی گردد.

ماده‌ 298: هنگام برداشتن کیسه‌ها، هر ردیف افقی باید به طور کامل برداشته شود و سپس از ردیف بعدی شروع گردد.

ماده‌ 299: برداشتن مصالح انبار شده باید از بالاترین قسمت شروع گردد.

ماده‌ 300: الوارها باید روی چوب‌های عرضی قرار داده شوند، به طوری که کاملاً روی زمین قرار نگیرند و چنانچه ارتفاع الوارهای انبار شده از یک متر تجاوز نماید، در ارتفاع هر یک متر باید الوارهای عرضی بین ردیف‌ها قرار داده شود.

ماده‌ 301: تیرهای آهن باید با ارتفاع کم طوری روی هم انباشته شوند که امکان غلطیدن آنها نباشد.

ماده‌ 302: ورق‌های فلزی باید به طور افقی روی هم انباشته شده و ارتفاع آن از یک متر تجاوز ننماید.

ماده‌ 303: هنگام انبار نمودن لوله‌های فلزی، باید طرفین آنها با موانع مناسب مهار گردد تا از غلطیدن آنها و ایجاد حادثه پیشگیری بعمل آید.

 

فصل‌ نهم‌ - مقررات‌ متفرقه‌

ماده‌ 304: از کار کردن کارگران بر روی بام ساختمان‌ها در هنگام باد، طوفان و بارندگی شدید و یا هنگامی که سطح بام پوشیده از یخ باشد،‌ باید جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 305: از بکار گماردن‌ کارگران‌ بی‌ تجربه‌ و تازه‌ کار بر روی‌ سقف‌های‌ شیب‌ دار باید جلوگیری‌ بعمل‌ آید.

ماده‌ 306: در هنگام‌ کار برروی‌ سقف‌های پوشیده‌ از صفحات‌ شکننده‌ مانند صفحات‌ موج‌‌دار نورگیر و یا ورق‌های آزبست سیمان (ایرانیت‌)، باید از نردبان‌ها یا صفحات‌ کراولینگ‌ با عرض‌ حداقل‌ 25 سانتی‌ متر استفاده‌ شود. تعداد نردبان‌ها یا صفحات کراولینگ  باید حداقل دو عدد باشد تا برای جابجا کردن یکی از آنها، نیاز به ایستادن بر روی ورق‌های شکننده نباشد.

ماده‌ 307: در لبه‌ سقف‌های شیب‌ دار باید موانع‌ مناسب‌ و کافی‌ جهت‌ جلوگیری‌ از لغزش و سقوط‌ کارگر و یا ابزار کار پیش‌بینی‌ شود.

ماده‌ 308: کارگرانی‌ که‌ بر روی‌ سقف‌های‌ شیب‌ دار با شیب‌ بیش‌ از 20 درجه‌ کار می‌کنند باید مجهز به‌ کمربند ایمنی‌ و طناب‌ نجات‌ باشند و در صورت امکان تورهای حفاظتی در زیر محل کار نصب گردد.

ماده‌ 309: ورق‌های مذکور در ماده 306 باید فاقد هرگونه نقص، ترک و شکستگی بوده و فاصله تکیه‌گاه‌های زیر آن‎به اندازه‌ای باشد که‎صفحات، تحمل بارهای وارده را داشته باشند.

ماده‌ 310: معابری که برای عبور چرخ دستی یا فرغون ساخته می‌‌شوند، باید دارای سطح صاف باشند و برای عبور هر فرغون حداقل یک متر عرض منظور شود.

ماده‌ 311: از قرار دادن بار، اعمال فشار و تکیه دادن داربست یا نردبان به کارهای بنایی که ملات آن هنوز به طور کامل نگرفته و سقف نشده باشد، باید جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 312: شعله‌های باز، مشعل، کبریت مشتعل و غیره، نباید در مجاورت دهانه‌های مجاری فاضلاب، خطوط اصلی گاز و مجاری مشابه قرار داده شود.

ماده‌ 313: نصب پلاک سنگی روی نمای ساختمان فقط در صورتی مجاز است که به وسیله رول پلاک یا وسایل مناسب دیگر به طور محکم و ایمن مهار و از جدا شدن و سقوط آن پیشگیری بعمل آید.

ماده‌ 314: هنگام پوشش کف اطاق‌ها و سالن‌ها با موکت یا مواد پلاستیکی، استعمال دخانیات باید اکیداً ممنوع و همچنین کپسول‌های اطفاء حریق مناسب از قبیل نوع پودر شیمیایی باید دردسترس و آماده بکار باشد.

ماده‌ 315: قبل از شروع به کار پوشش کف اطاق‌ها و سالن‌ها با موکت یا مواد پلاستیکی، باید پنجره‌ها کاملاً باز و از تهویه طبیعی محل کار اطمینان حاصل شود. ضمناً چنانچه تهویه مصنوعی نیز مورد نظر باشد، باید مکنده هوا در سمت بیرون پنجره نصب و قبل از شروع کار روشن گردد. استفاده از بنزین و دیگر مواد سریع الاشتعال به عنوان رقیق کننده چسب خطرناک و ممنوع باشد.

ماده‌ 316: جک‌هایی که در عملیات ساختمانی مورد استفاده قرار می‌‌گیرند، باید کاملاً سالم و بدون نواقصی از قبیل ترک خوردگی، سائیدگی، پیچیدگی، و غیره باشند همچنین حداکثر ظرفیت جک باید بر روی آن در محل مناسبی به فارسی حک شده و یا به طرق مناسب دیگری مشخص شده باشد.

ماده‌ 317:جک نباید بیش از میزان حداکثر ظرفیت آن بارگذاری شود.

ماده‌ 318: جکی که نقص فنی داشته باشد، باید به طور مشخص علامت گذاری و از دسترس افراد کارگاه ساختمانی خارج گردد.

ماده‌ 319: ظرف محتوی قیر داغ نباید در محوطه بسته نگهداری شود، مگر آنکه قسمتی از محوطه باز بوده و تهویه به طور کامل انجام گیرد.

ماده‌ 320: برای گرم کردن بشکه‌های محتوی قیر جامد ، باید ترتیبی اتخاذ گردد که ابتدا قسمت فوقانی قیر در ظرف ذوب شود و از حرارت دادن و تابش شعله به قسمت‌های زیرین ظرف قیر در ابتدای کار جلوگیری بعمل آید.

ماده‌ 321: استفاده از چهارپایه‌های کوتاه در عملیات سبک ساختمانی و تعمیرات جزیی در صورتی مجاز است که واجد استحکام و سطح اتکاء کافی و مطمئن باشد.

ماده‌ 322: بالا کشیدن اجسام سنگین و حجیم از جمله تیرآهن، قطعات فولادی و غیره به صورت دستی باطناب، کابل و غیره مجازنبوده و بایدازبالابرهای‎مکانیکی مناسب‎استفاده شود.

ماده‌ 323: نقل و انتقال کارگران ساختمانی در قسمت حمل بار وسایل نقلیه موتوری یا به وسیله سایر ماشین آلات ساختمانی مجاز نمی‌باشد.

ماده‌ 324: کلیه مستحدثات موقت کارگاه از قبیل استراحت گاه، ساختمان اداری، انبار مصالح، راه‌های ارتباطی به کارگاه و غیره،‌باید دارای استحکام و مقاومت کافی باشند.

این آیین نامه مشتمل بر 9 فصل و 324 ماده، به استناد مواد 85 و 86 قانون کار جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ 17/2/81 شورایعالی حفاظت فنی مورد بررسی نهایی و تایید قرار گرفت و در تاریخ 9/6/1381 به تصویب وزیر کار و امور اجتماعی رسید.


کلمات کلیدی: